Aínda rematei onte de mirar as referencias en Poesía última de amor e enfermidade, de Pereiro. Non me resisto a anotar algúns apuntamentos:
Entre tódolos referentes, 5 premios Nobel. Dun xeito ou outro hai conexións interesantísimas entre eles. Rayuela dentro da rayuela. Finalmente son dous directores de cine (e non un como apuntara no post anterior): David Lean e Rohmer. Fondo calado de referentes alemáns.
E un novo descubrimento: J. M. Fonollosa, poeta da posguerra, cun traballo inédito prácticamente ao longo de 40 anos. E aquí, esta lectora, completamente rendida ante Pereiro, porque as citas non son só perfectas réplicas, ou pés para os seus poemas (descubro na entrevista do Diario cultural que foron incluidas despois dos textos) senón que van máis alá. Aquí unha das grandezas do poeta monfortino: a cita que recupera de Fonollosa pertence a un poema que se atopou na casa deste último cando faleceu, xunto a varios borradores de poemas e un bosquexo de testamento manuscrito. Daquela todo cobra un significado SUPERIOR, a conciencia de cada cita na obra de Pereiro trascendendo ao autor, á obra mesma. Caleidoscopio.
Salto de casiña a unha reportaxe que publicou El País no 2007 con declaracións dalgúns dos seus compañeiros de “xeración poética”. Nela atopo expresións coas que concordo totalmente como “nieblas centroeuropeas” ou a imaxe de poema como “bisturí”. E de aí vou ó que coido será un apaixoante documental, aínda en proceso, que están a realizar Alexandre Cancelo e Iago Martínez (o mesmo que lle fixo, hai moi pouco, unha interesantísima entrevista a Carlos Oroza, pero esta é outra rayuela á que, se cadra, me adicarei no futuro). Os videos que atopei deste proxecto aproximándome a outro Pereiro. Imprescindíbel. Quédome coa metodoloxía dos dous directores e guionistas do filme, que intúo tan honesta coa poética do monfortino, e que é perfecta como remate do post: “Traballar cun guión pechado, pero coa firme vocación de rebentalo”.
Advirto que este post será caótico. Advirto que mentres tecleo non sei nin como contar o que quero contar.
Comezo polo principio, por Lois Pereiro.
(Pero, para ser honesta, isto que hoxe escribo tamén está relacionado cun artigo que lin sobre o estado da cultura galega (como non lembro nin o nome do escritor nin o xornal, teño que consultar o blog do editor Manuel Bragado, Brétemas, porque era alí onde recomendaban o ditoso artigo. Pero non, non está aí, debeu ser unha entrada do editor no facebook; tampouco. Pois como para lembrar quen recomendaba ese artigo hai 2? 3 días? Nun blog, no facebook? É o mesmo, sigo porque senón non vou contar nunca o que pretendía. Máis tarde probarei no blog Cabaret Voltaire, ao mellor era aí…) O que pasa é que nese artigo o autor falaba de autocompracencia e mediocridade, de falta de universalidade da cultura galega, da necesidade de internacionalizarse, etc. Pareceume unha opinión calquera, sen argumentacións, falar por falar. Botar a lingua a pacer.
Pero o conto é que me molestou.)
Continúo.
Levo unhas semanas con Poesía última de amor e enfermidade a voltas. Lois Pereiro, ese poeta de culto dos oitenta. Magnífico, devastador. E ando algo ensimesmada (nótese que emprego o termo con toda a aleivosía) lendo e relendo, e pasa que quixen interesarme polas referencias que fai o poeta monfortino á literatura universal neste poemario. Unha rayuela infinda na que ando extraviada dende hai días. E como exemplo un par de botóns:
Nerval. Lois Pereiro cita a Nerval. Isto lévame a recuperar algúns poemas, e reviso a súa biografía, e descubro a súa pertenza ao clube dos Hachisianos, e detéñome na súa vida de excesos e namoramentos, e penso na Aurelia, e leo completo o soneto O desdichado, que cita Pereiro. Ademáis consulto unha ponencia sobre a influencia de Nerval na poesía de Lois Pereiro, que, por moi extraordinario que lle pareza ó autor do artigo, está incluida nunhas actas da Universidade de Santiago de Compostela (aforro calificativos para esta institución de recoñecido valor intelectual e universal).
Bernhard. Outro botón. Pereiro cita en dúas ocasións ao escritor austriaco Thomas Bernhard. E eu, confeso, non lin nada de Bernhard. Asi que é Pereiro o que me leva da man ata el, citando uns versos conmovedores. E volta a comezar. Busco información do escritor, e vexo fotos, e a escasísima entrada da wikipedia que aínda me da ganas de saber máis. E daquela, coma un oasis aparece unha entrevista brutal, magnífica que lle fan ao escritor en 1987, dous anos antes de morrrer. A entrevista, xa o dixen, non só é interesantísima, senón que lela é un verdadeiro pracer. Dous libros encargados, poesía e novela, que chegarán para a semana.
Podería seguir, porque a Poesía última contén máis de 25 referencias a poetas, escritores, un compositor de música, un director de cine, mesmo un físico, todos eles figuras indiscutíbeis da cultura universal. Unha Rayuela infinda da que non quero saír, que non deixa de facerme saltar (neste estado de éxtase, anuncio Rayuela dentro da Rayuela, porque Pereiro está sendo un verdadeiro catalizador).
E é unha mágoa, porque escribo todo isto para xustificarme, para demostrarlle ao autor do artigo (lembro que o apelido era galego, pero escribía en español…) que nin sequera vai ler isto, que está completamente errado, e que faga o favor de documentarse algo, de ler. Comprobará que a literatura galega é un caleidoscopio riquísimo. Unha casiña da rayuela con tantas posibilidades como as demáis. Nin máis. Nin menos.
Por mor dun proxecto no que estou, hai uns días tiven que consultar uns apuntamentos da carreira. Só pensalo xa me metía medo. Subir ao faiado e mirar nesas caixas de froita cheas de carpetas e cadernos. Máis que medo, pánico. O que acontece con estes flash-back, aos que son adicta, é que nunca sabes como vas baixar do faiado, se pletórica ou deprimida. Alí está a miña vida en formol.
Subo coa intención de consultar os apuntamentos pero, para chegar a eles, antes teño que apartar a caixa da cociña smooby, a bolsa plástica coas nancys, os sacos de roupa dos anos 80, aquelas botas de goma vermellas do número 27 roidas por un can, as caixas cos adornos de nadal… e ata un bombo do ariel dos anos 70. Pero non hai tempo para melancolías, concéntrate nas caixas dos apuntamentos.
O que acontece é que enriba de todo están os arquivadores do instituto (hoxe non me permito falar das caixas coas fichas de párvulos, os primeiros cadernos de caligrafía, as guías de lectura con esa letra sublime ma-ma me mi-ma).
Non me resisto e miro os apuntamentos do instituto primeiro, hai máis de quince anos daquilo. Teño a mesma letra, case. Xa usaba post-it compulsivamente, atopo fotocopias de poemas entre os cadernos, recortes de prensa con monográficos de poetas, e os dossiers de filosofía tal e como os deixei a véspera de selectividade.
A sacudida é brutal, pasaron máis dunha ducia de anos, e no fondo sego a ser a mesma. Quero pensalo. Pensoo.
Se iso non fose abondo, esta semana no facebook, convídanme ao grupo da escola, San Francisco Xabier 1985-1993, 8º C (con foto de grupo incluida).
E aí si que estamos cambiados, as fotos, traidoras, que fan que queira anegar en formol aquela visión dos compañeiros coma nenos que aproveitaban as sesións de flúor para facer das súas.
Tocada e afundida.
Unha tregua, si? E menos aleivosía.
Gardado en: Lingua
Foi emocionante, esperanzador. A Alameda tomada por rapaces e rapazas, crianzas, mestres, escritores, artistas, por cidadáns que saimos á rúa ao berro de queremos galego.
Non é só que se enchera o Obradoiro, que quedara xente e xente por entrar cando a manifestación xa se dera por rematada, non é que o ruxido da praza fixera tremer as lousas, non é que os cidadáns quixeran seguir escribindo, un xoves á mañá calquera, a súa historia.
É que a nosa lingua, hoxe, outra vez, tiña quen a valera. Porque os que estabamos alí (e tantos e tantas que non puideron achegarse, pero que tamén estaban) somos valedores do galego. Tanto tiña ter ficado en silencio ou a berros alí, na praza, porque o que conmovía hoxe era iso, xuntarnos todos para recoñecérmonos.
Entre a euforia e as emocións máis contidas, hoxe valedores todos da lingua: crianzas con globos, mozas con pintadas, anciáns con cartaces furados nos paraugas, familias enteiras abandeiradas con autocolantes, e o caloriño aquel, alí, tan xuntos.
Quédome con isto, con ter feito Santiago noso, romeus da fala, preparados para o que veña.
Emoción. Conmoción. Joan Margarit, Xosé María Álvarez Cáccamo.
Dous poetas, palabra a palabra. Un encontro sen contencións, abrindo fendas, dous cómplices convidándonos á verdade da poesía (valla a redundancia). Un diálogo de poemas con ida e volta, sen pudor. E nós alí, concéntricos, paralizados.
Margarit. Non hai intuicións que vallan, el vai soltando presas de verdade no poema, ás veces ese último verso que acaba con unha, que te desarma, obrigándote a fechar o libro para prolongar a percusión. A honestidade, e a dignidade, e a vida tan así, nas súas palabras.
Cáccamo. Penso en O lume branco. Pero onte, ademáis, escoiteino falar da cidade (do Vigo que me amosa na súa poética) e ese río da infancia, tentándonos a todos. Non podía ser doutro xeito que rematase Cáccamo falando da mentira, do engano. Poñendo a cada quen no seu sitio. Foi un pracer escoitar na súa voz esas transparencias magníficas que consiguen algúns poetas dos oitenta, ante as que me descubro.
Un encontro, sen tópicos, emocionante.
Veño de saber que na web Fervenzas Literarias celebran un premio outorgado polos lectores. Teño a fortuna de estar entre os escollidos na categoría de poesía para adultos, compartindo 5º posto con Paulino Vázquez.
Parabéns a tódolos gañadores e seleccionados. Agradecida, unha vez máis, a tódolos lectores.
Gardado en: Lingua
O que estou a pedir que se faga coa miña lingua, coa miña, co galego, non forma parte de ningunha conspiración organizada por uns poucos esquizofrénicos, non se trata dun berrinche de malcriada. Claro, isto que semella unha obviedade, podería non selo. Quero dicir, hai tanta, tanta xente que pensa que non hai ningún problema co galego…
Fico estremecida cando penso que, hai uns días, un carteiro que me traía un lindo paquete de nadal me pide o dni e digo:
- vintaoito setecentos vintatres setecentos oito (claro que é inventado)
e el repite mentres anota:
- veintiocho, setecientos veintitrés, setecientos ocho.
Agora o nome, xa estou preparada:
- Dores Tembrás (non vou falar de cando pido algo por teléfono e deletreo como mínimo tres veces o nome e outras tres o apelido. Nostalxia da agudeza auditiva dos suecos, que o pronunciaban perfectamente á primeira)
Cara de susto do carteiro
- cómo?
- do-res, tem, con t, brás, con tilde no a.
repite:
- do-res, tem- bras.
Está estupefacto, como se eu fose un ser extraordinario e, para decodificar a miña lingua, precisase de toda a concentración. Estou contenta polo paquete, pero cando lle pregunto onde asino, dime:
- firme aquí, por favor.
Daquela non me resisto e dígolle:
- mire, vostede é de aquí? É galego?
- si, soy de aquí, pero no entiendo el gallego.
- aaah, e que como traduce todo o que lle digo.
Gustaríame voltar feliz e serena do nadal, escreber un post sobre calquera outra cousa (madalenas, por exemplo), coa normalidade que non teño. Pero pasa que hai xente, tanta xente que aínda cre que non é preciso saír á rúa a pedir o que é noso (penso nun dos últimos post do blog de Francisco Castro).
Quero o que é meu, quero que el o teña, quero galego.
Pensaba que co ano se fechaba o pouso, pero semella que non. O mesmo día que publiquei o último post aparecía en Culturagalega.org outra lista dos mellores libros de 2009, nela Lorena Domínguez Mallo fala do pouso. E hoxe, en El Correo Gallego J. Miguel A. Giráldez fai unha xenerosísima e fermosa crítica do poemario.
Non hai mellor comezo de ano. Obrigada.
Non hai mellor palabra para recoller o que sinto tras este ano. Nos últimos días tres xornais e unha revista destacan no eido da poesía a aparición de O pouso do fume. A revista Que leer (Ramón Nicolás), o xornal A Nosa Terra (Marga Romero), El Correo Gallego ( Yolanda Castaño e Francisco Castro) e La Voz de Galicia: portada do Culturas (Leandro) e reseña (Ramón Nicolás).
Feliz, feliz. Agradecida a todos eles.
Agradecida.
