Sucos: blog de Dores Tembrás


Don Quijote agora e daquela ou retallos
31/03/2010, 20:58
Filed under: Literatura, poesia

Veño de reler o discurso de Juan Gelman cando lle outorgaron o Premio Cervantes.  Magnífico. Unha beleza.

Pensaba ao lelo nalgúns dos fíos que me unen a D. Quijote.

Na miña experiencia lectora, aos 15 anos. No verán  infindo sen intuir ante mín, literatura dentro da literatura, e aquel sentido da honra que me tiña rendida. Aquela novela de amor, si, como recolle Gelman no discurso, para min naquela primeira lectura a novela era de amor, de amores.

Nas lecturas posteriores, distintas, novas, outras. Eu outra.

En cando descubrín que a miña avoa sabía fragmentos do Quijote de memoria, a miña avoa, con noventa anos, podía recitar algunhas pasaxes. Descubrín (tan tarde) que o pai xuntaba a tódalas fillas pequenas (estamos falando de cando a máis pequena contaba con seis anos) na noite, cando xa non se podía coser, e líalles a Cervantes, unha noite o rosario, outra noite o Quijote. Era o único libro que tiñan na casa. Que sería daquel libro?

Nun encontro recente, cun grupo de adolescentes aos que lles ía falar da miña experiencia co Quijote, foi tremendamente revelador. Falamos de prexuizos, dos meus, dos deles, previos á lectura:

Os meus (con 15 anos): que era unha das obras cumio da literatura non só española senón universal. (Lembro a tensión na lectura das primeiras páxinas.)

Os seus (con 16): que é un tostón, moi longo, moi pesado, que fala doutro tempo.

Daquela hoxe, relendo o discurso de Gelman, asentía, asentía, e anotaba nas marxes: sublime, magnífico, brillante e unha morea de exclamacións. Porque Gelman di que hai pouca literatura máis actual que a historia de historias do fidalgo. Gelman analiza con humildade e mestría a magnitude do clásico, pero claro, non podía ser doutro xeito.

Nos comentarios que Pizarnik facía sobre o Quijote nos seus diarios, tan distintos e lúcidos. Comezou a lectura no 1959 e non deixou de escribir notas puntuais sobre el ata o 1963. Apunto  só algúns:

“Pienso que nadie menos neurótico que don Quijote. Es equilibrado y dulce como un niño. Sólo que al revés. Sería neurótico si oscilara entre creer que son molinos de viento u otra cosa. Y sería más neurótico aún si tuviera miedo de esta oscilación. Me gusta mucho  cuando sale por vez primera de su casa, al alba, y ve qué fácil es pasar del deseo a la acción”

“A don Quijote no sólo no lo toman en serio el ventero, los mercaderes, Juan Haldudo, etc., sino tampoco Cervantes. Tal vez por eso, se lo ve tan desamparado, tan conmovedor.”

“¿Quiénes aman a don Quijote? Los cuerdos, los lúcidos. Los que se le parecen lo viven con malestar.”

“No se por qué don Quijote me infunde respeto. Y ello me extraña en la medida en que yo no respeto a nadie. Su manera de tratar a Sancho es deliciosa. ¿Piensa alguna vez en él? Sin duda. D. Q. es sumamente paternal y seguro de sí cuando Cervantes no lo coloca en situaciones humillantes. ¿Qué habría sentido Cervantes hacia su personaje? No sé, pero cada vez que lo vuelve grotesco o tonto es como si  hiciera concesiones por causas extraliterarias.”

“D. Q. busca el heroísmo por sobre todas las cosas. Una especie de heroísmo trágico hecho de un deseo de ayudar, proteger, amparar a los otros, con los que no puede comunicarse de otra manera.”

No meu pai, que aprendeu a ler, A LER, tan tarde tamén, coa obra de Cervantes. Meu pai que sempre que o conta di: eu non entendía nada, nada dores, apenas soletreaba.

Nun dos últimos proxectos nos que colaborei co Mestre Antonio García Patiño, que xa non puido ser. Unha ilustración do Quijote, centrada nas mulleres, que correría a cargo de Francisco Rico. Lembro algunhas das conversas que mantiven con el, a profundidade das súas análises, nos bosquexos que me ensinaba en cada encontro. O Mestre, que nos deixou hai apenas dez días, a quen admiraba profundamente como artista e a quen desfrutaba como gran conversador. Grazas.

Aqui parte do meu tear do Quijote, e cada fío íntimo, subliñando un encontro, un alto, unha promesa de literatura. As bocas da literatura.

Advertisements


Feliz cumpreanos
21/03/2010, 20:58
Filed under: Lingua

As cousas son así. Seino. Pero como evitar esta loita do cotiá, do mínimo detalle? Que é a que máis fire.

Encarguei a tarta para o cumpreanos do meu pequeno. Tómanme nota:

Que quere que poña?

Feliz cumpreanos.

A panadeira escribe Feliz cumpleaños.

Repito: Feliz cumpreanos.

Ela tacha e corrixe.

Vou recoller a tarta. Que pon?

Feliz cumpleaños!!!! E aínda me sorprendo.

Vaima empaquetar  e dígolle, desculpa  que pon?

Feliz cumpleaños

Xa, pero eu encarguei que puxera feliz cumpreanos. Revisa a nota.

Efectivamente, di

A tarta volta para adentro e finalmente  sae galeguizada.

Así penso explicarlle ao meu fillo a situación do galego cando el fixo os dous anos. Para que entenda que no video no que el cantaba desexámosche todos, e os demáis te deseamos todos, eran os outros, os outros, pequeno, os que non sabían a túa canción.



eufalo na coruña
12/03/2010, 11:52
Filed under: Lingua, presentacion

Antonte fun á presentación do proxecto Eufalo.TV no CS. A Tréu. Coñecía o seu primeiro documental Linguas Cruzadas, que me parecera magnífico e que vos recomendo.

Interésame moito o proxecto por varios motivos, entre eles o total protagonismo que ten a historia persoal, centos de historias sobre a lingua, únicas, que a xente comparte porque si. Recoñecérmonos.Ao mellor é porque estou algo fastiada do combate explícito que esta iniciativa me resulta tan atractiva e fresca.

Camiño do acto, no coche, o meu pequeno que vai facer dous anos ía dicindo: vaca lechera e vaca leiteira son iguales. Perplexidade nos asentos de diante. Silencio. E el que insiste. Daquela pregúntolle: si, amor? Son iguais? Si, repite, vaca lechera e vaca leiteira son iguales.

A canción é o hit das últimas semanas, e o avó inventou para o pequeno unha versión en galego que só canta cando está con el. Na gardería é la vaca lechera, na casa a vaca leiteira, porque claro, a letra en galego non ten nada que ver coa orixinal. Conflicto lingüístico? Situación lingüística? Un video para eufalo.

Parabéns ao equipo de Eufalo.TV porque fan un traballo magnífico e, sobre todo, emocionante.



8 de marzo
08/03/2010, 19:55
Filed under: petit trèsor

derrotas domésticas


debeu ser moi difícil

degolar as anguías

sen cortar os dedos

arrandearte para que non te cubrisen

as escamas de ollomol

liscar do nó corredío das sabas


nas noites opacas

que batallas contra os garavanzos

medrando disformes na agua         que absurda tarefa

escoller lentellas de arroz

que impotencia

cando o leite fervido vai por fóra

inevitablemente


e se o batifundo das tixolas non che deixaba oír a música

se o teu francés e alemán eran inútiles

contra a graxa nos fogóns

se os tubos de agua berran como nenos

ou gaivotas      e as patacas se pegan

no fondo da tarteira


nai

¿como é que estás sorrindo nas fotos?


Marilar Aleixandre, Catálogo de velenos