Sucos: blog de Dores Tembrás


Conciliación vs realidade
13/01/2016, 22:25
Filed under: pensamento

dores4xose8

Teño dous fillos. Van para 8 e 4 anos.

(Non son os da foto, os da foto somos meu irmán e mais eu dentro do corraliño de margaridas.)

Cando naceron tomei a decisión xunto á miña parella de crialos na casa ata o ano e medio. Son moitas as anécdotas que se acumularon destas dúas experiencias maternais.

Agora recupero aquel recital de Chantal Maillard. Eu son lectora devota desta poeta. Lembro, co máis pequeno de meses, no Ágora da Coruña, levei o carriño, e trouxeronme unha cadeira para sentar comodamente ao final, onde estivemos tan felices escoitando á poeta xunto a Xavier Seoane e Javier Pintor. Atrevinme a levalo porque eu aleitaba e el era moi silencioso. Sabía que a nosa presenza non ía interromper en absoluto o evento. Así foi. Se non chego a ter ido a escoitala sería un deses arrepentimentos que te acompañan na vida.

Moitas veces, cando ía, aínda agora, dar un recital, unha conferencia, ou a un encontro con lectores comezaba dicindo que estaba alí porque teño parella, somos dous criando, e porque hai uns avós que coidaban dos meus fillos. Cando Cronoloxía da urxencia gañou o Premio de Poesía de Carral, na entrega agradecín aos avós dos meus fillos todo o seu amor e adicación aos netos, porque eses tempos de coidado serviron para que a escrita do poemario avanzase. Isto non se di, polo menos non adoita dicirse publicamente.

O Estado é moi coñecedor disto. Periodicamente saen reportaxes de avós xubilados que falan de sobrecarga de traballo ao ter que atender aos netos para que os fillos traballen.

O Estado xoga co medo, co pánico de tantas familias a perder o traballo. As familias que crían enfróntanse a verdadeiros crebacabezas para ir ao traballo, cumprir e atender ás crianzas, que nos primeiros anos están a cada pouco doentes e hai que levar ao pediatra, urxencias, quedar con eles na casa por febre, etc…

*s pais tiramos de familia e amigos, como dicía Montse Penas a raíz da anécdota de Bescansa no seu muro. O Estado sabe iso.

Que pasou dende ese momento no que as nais levaban ás crianzas nun cesto e ían traballar a terra, como recuperaba nun comentario María Lado, ata hoxe?

Miña nai é modista. Criounos ao pé dela. Eu medrei na costura. Nun corraliño dun metro por oitenta. Nese da foto. Debín estar alí metida ata os catro anos polo menos, mirando revistas. Foi unha escolla. Ela puido traballar cun importante deseñador galego. Escolleu ter o seu propio taller e as súas clientas na casa.

O proceso de profesionalización feminino dos últimos 50 anos pasou pola ocultación da familia? É falta nosa? Falo das mulleres que nos incorporamos ao ámbito laboral, facerlle crer ao mercado que podíamos con todo? Que eramos as máis eficaces, e que o traballo estaría por riba de todo, que a familia, *s fill*s non interromperían a labor? Probabelmente porque outra muller, na casa, avoa,  coidaba dos pequenos para que a súa filla fose independente e profesional.

Escribo en alto. Coido que falta perspectiva.

Coñezo moitas familias con traballos de 12 horas. Xente que se ergue ás seis da mañá e chegan á noite á casa. Sobreviven porque son parte dunha estrutura familiar que sigue coidando aos pequen*s.

E que pasaría se un día os traballos fosen algo máis humanos e comprendesen que cando *s seus traballador*s teñen ás súas crianzas doentes non poden ir traballar ou que cando menos ofrecesen flexibilidade para demorarnos, recuperar horas noutro momento, anular reunións, etc.. Traballos que confíen no tempo de crianza.

A conciliación non existe. É unha palabra baleira. Foi outro mecanismo para meter máis presión ás mulleres traballadoras que teñen familia. Para alentar a natalidade sen perder man de obra. Tés que ser quen de facelo todo, e todo con excelencia. Falemos de prioridades. Primeiro *s nen*s e despois o traballo.

Penso no acto de Bescansa. Pareceume fantástico. Fixo ben en levar ao pequeno, darlle de mamar alí, no seu traballo, porque isto tampouco interrompeu a súa labor. Non é demagoxia. Nin postureo. Como símbolo xa ía sendo necesario: son Política. Son nai.

A tod*s aqueles que se escandalizaron co acontecido permítanme dicirlles, vostedes non saben o que é ter que criar fillos, ou tiveron axuda ou tiveron un soldo que lles permitiu pagar a alguén para que os criase. Quizais Bescansa tamén teña un *coidador*, pero iso non impide que ela mesma teña que atender ao seu fillo en determinados momentos.

Non sexan cínicos preguntando polo pai. Ao mellor o pai traballa tamén. E que pasa coas familias monoparentais??

Que traballos permiten hoxe en día criar *s fill*s con certa tranquilidade? Penso en traballos con bos horarios. Medias xornadas. Funcionariado. Penso en traballos onde unha é a súa propia xefa. Teño a sorte de ter un destes traballos. Teño a sorte de traballar con outra muller que ademais é nai. A empatía, a solidariedade é total. Cando calquera das dúas recibe unha mensaxe do tipo: teño * pequen* mal, estou no pediatra, ten un virus, noite horrible…a outra simplemente di: esquécete de todo, atende a iso. Eu encárgome hoxe.

Iso é entender, poñerse no lugar d* outr*, humanizar o traballo.

Penso co día no que, non só o Congreso, se non o resto dos espazos profesionais se vexan invadidos de nen*s. Daquela si poderemos comezar a falar dunha sociedade consciente na crianza.

 

 

 

 

 



Escribir. Escrita. Escritora.
10/01/2016, 11:10
Filed under: Uncategorized

contraluz_recital_nadal

 

Velaiquí deixo a última entrevista que me fixeron. O motivo: Ser escritora do mes na Asociación de escritores e escritoras en lingua galega.

O prestixio. O silencio. A autoestrada asfaltada. A palabra.

Agradecida.



A escrita. O rito. A cerimonia
22/03/2015, 21:57
Filed under: poesia

A resposta chegou por asalto, cunha mensaxe o día que me pai fixo os 69.

Levaba tanto tempo aí, das entrevistas, dos amigos, a pregunta maldita.

O rito, o ritual, o signo que marca o momento. Iso non estaba en min. Aprendino.

Na casa a cerimonia ten unha potencia que resulta inútil describir.

Na infancia un dos primeiros ritos era o bautismo dos cans. Meu pai anunciábao cando nacían, ou cando viña un cadeliño para a casa. -Dores, temos que poñerlle un nome. Entón eu collía algún daqueles cacharriños de latón, e xuntabámonos todos na aira. Meu irmán aguantábao para que eu dixera as palabras máxicas: O teu nome é: Quisque, Orellas, Arricoque…mentres botaba a auga que lle esvaraba pola cabeza, o canciño morto de medo. Despois eu collíao no colo, moitas veces mexado, e quedaba con el, alí sentada na terra, o cacharriño a carón. Nomealo, poñerlle nome. Protexelo.

Sempre a cerimonia: o día primeiro de escola, soprando unha vela traída de Suiza polo avó emigrado, a foto da comuñón a carón do limoeiro que morrería de peste. Xosé e mais eu subidos á ghrade. A foto que me pediches que lle fixera ao avó, xa cego, mentres o afeitabas, coa miña primeira cámara aos dez anos. A edición facsímil dunha obra de Castelao que me agasallaron meus pais polos 18, cunha adicatoria para non esquecer. A primeira árbore que plantei contigo. Estirando o plástico invernadoiro. Miña nai mentres cose o meu vestido para o casamento, cando se fixo o forno da casa ou cando se meteu a mesa na cociña e para a que tiveron que acudirnos unha ducia de veciños. Cada fotografía, cada retrato. Celebrar.

Pero tamén o que non se fotografou, aprenderme a facer enxertos, a despelexar un corzo, a recoñecer o canto dun paxaro, a observar o niño sen asañar, ou a película de super oito na que mamá me aleita o primeiro día recen chegadas á casa e que vin por vez primeira o día que cumprín 30 anos.

Hai tempo entendín que meu pai empregaba outras ferramentas para capturar a cerimonia: a fotografía, a natureza, e en menor medida, pero non menos importante, a palabra.

A marca. Decátome de que esas son as cicatrices que me compoñen. Tarde entendín que non todas as familias eran así. Porque non se trataba só dos grandes momentos, senón dun modo de mirar, de vivir.

 

“Miña nai dixo no día do teu bautismo: Esta nena alumeará por onde pase.

No día de hoxe farei uns enxertos de cerdeira e maceiras.

Que medren.”

 

 

De aí veñen os meus poemas.

Por iso escribo.



Novo obradoiro de escrita creativa na Coruña
09/01/2015, 16:00
Filed under: Apiario, Obradoiros

Abrimos grupo novo en Apiario. Será os luns 19:00-21:00. De misterio e técnicas.

de_misterio_e_tecnicas_853v (2)

E nesta ocasión traballaremos a literatura dende a poesía e a prosa. Emoción e mensaxe. Todo para adentrarnos na trampa, para descubrir o motor do texto. Un dos obxectivos é analizar o estrañamento que ten lugar cando un poema ou unha prosa nos toca. Traballar dende o íntimo ao universal. Percorrer os grandes tópicos, achegarnos ás palabras da tribo. Procurar as chispas metálicas que desprenden o contacto de determinadas palabras e analizar o traballo de grandes escritores universais (Cortázar, Marai, Müller, Pizarnik, Valente, Paz…) co fin de fascinarnos e tentar acceder ao mecanismo do poema e a maquinaria do texto.

Queres escribir? Buscas un espazo onde compartir a túa escrita e adquirir novas técnicas? Queres saber máis do programa? Se tés algunha dúbida ou comentario: info@apiario.eu

O luns 12 de xaneiro xornada de portas abertas.



Visita ao Centro EPA de Ourense
22/12/2014, 13:01
Filed under: Obradoiros, Palabra, poesia

Sempre o ecoar daquel primeiro encontro, na primavera, as cereixas, mentres ía no tren.  E agora no outono, Jacqueline e Alfredo tiñan reservados para min dous grupos fantásticos cos que traballar a poesía.

E sempre a admiración polos docentes que sementan con gran sensibilidade o entusiasmo pola palabra.

Na mañá: Un grupo de rapaces e rapazas mozos, atentísimos, construindo novos conceptos de poesía e poético. Quedo á espera dos seus poemas. Despois do moito que traballamos a poesía e a tradución. É posíbel?  Entre Octavio Paz e Robert Frost. Entre Ezra Pound e Nabokov.A que se enfronta un traductor?Convírtese o tradutor en poeta? Mergullarnos na vida e obra completa do autor fai que a tradución sexa mellor?

Entre o inglés e o galego apareceron os poemas da cronoloxía. O traballo coa palabra. A atención. O silencio que tanto agradecín.

E aquí algunhas das súas palabras:

 

Un cárcere de madeira

co chan acolchado

Un pranto lixeiro

trae un sabor doce a miña boca

Xoguete insustituible

compañeiro nas horas de sono

Unha amizade efémera, un cambio.

Unha promesa…

Baixo a escaleira decidido, chega a entrega…

O fin dunha etapa de sabores brandos e doces

gravados na memoria.

E abro o caixón…e alí está…

Intacto, quedo…

Compañeiro leal dun meniño xa medrado.

Beni Suárez

La caja de los olores

Mi abuela paterna se llamaba Elena, por ella yo también me llamo así. Ella era ciega, fue perdiendo la vista poco a poco, por eso ni a mí ni a mis hermanos nos llegó a conocer. Cuando llegábamos corriendo a su casa, era capaz de conocernos por nuestra forma de movernos, o por la forma que teníamos de entrar.

Recuerdo que siempre me decía una rima:

Tres eran tres las hijas de Elena, tres eran tres y ninguna era buena”

Y en efecto con el paso de los años tuve tres hijas…

Cuando ella murió, mi madre me dio una caja con unos objetos personales que le habían pertenecido. Alba, mi hija mayor, que había conocido a mi abuela, estaba conmigo cuando abrimos la caja y no sabéis lo que había dentro de aquella caja, todos los recuerdos de mi abuela que aparecieron en forma de olores, su propia esencia, su aroma, su recuerdo…las dos nos quedamos calladas, nos trajo su presencia y su recuerdo volvió a nosotras gracias a la caja de los olores.

Elena Iglesias

January 6 in Catalonia

The happiest day for a child

A big parcel

The twinkle in my mother’s eyes

Oh! At last!

My bike with the little basket

for my little bunny

First and only gift from my father

The bike breaks

The relationship also.

I will always think of him

When I remember

My pink BH

Rosa María Fernández

Photos

Memories

of beautiful moments

The family

The union

Much happiness.

The smiles each year

Christmas

the family meets

The laughter

The happiness.

Llulitmar Vidal

Through the glass

all this snow.

The sound of carols

coming from the TV

creates a homey atmosphere

full of congratulations

and unexpected guests,

who build the mountain of gifts

under the tree.

My mother coming and going

cooking non stop.

There, that night, I know

that I will not sleep

thinking about the gifts.

And that’s when I realize

I never want to grow.

Gerson Jiménez

That broomstick

2nd April 2000

A sad day for me

For my body.

I leave school

My adoptive parents

Pick me up

Lock me in my room

Till 10 pm

I do my homework

And go to sleep

I have nothing

But my bed

My window

And desk

They argue

And wake me up

And ask for the homework

That is all wrong

They break that broomstick

On my limbs

Next day I am swollen

With bruises

I tell the teachers

I fell off my scooter

They take me to hospital

Long testing

A year and a half

Hoping for

Another family

José Manuel Fernandes

I remember playing bottle caps

With my friends near the house

We get together and laugh

Everyone is fab

We share a childhood

Full of games and entertainment

Outside a shop where the family

Come together to hang out

We have animals

Like a dog and a cat

It is always bright

As the sun and the stars at night

And the most beautiful young lady

Who is that?

Answer key: My Mum

Roselvi Bautista

My collection of prints

I had hundreds of prints

I remember those afternoons

In the park with my friends

And my cousin Luis

We played

And collected prints.

Now I remember with love

These things of my childhood

They were very important for me

When I was a child

Hannel Steve Tonusco C.

(Always remember to drive carefully and respect speed limits, the lives of others and your own life)

I love my car, when I see it my heart cares

When I start the engine, my heart jumps

When I touch the wheel, my heart jumps harder

When I drive it, my heart falls in love

When the wind touches my face, my heart feels

I love my car, from the first time I saw it

When I’m at speed, my heart feels happiness

I love my car, it’s all that my heart cares

I’m eighteen

Saber Mrabet

23 July in A Guarda

Playing beach paddle

With my brother

That afternoon

The incredible 40 degrees

Cheer us up

Nine years playing already

I love paddles

Andrés Feijoo

My Grandparents’ House

I remember my grandparents’ house in Brazil, an old house that belonged to my grandfather, who was a bricklayer.

With a wood stove, an orchard with vegetables and some fruit trees.

They also had a cage with several birds, apart from other animals.

For me this was very special, with all the food that they had there, which was very rich.

Rodrigo Alonso Ribeiro

A long, long afternoon

When the night never comes

Me a little boy

When the years were not many

Empty railway bridges

And nothing to do

Nobody waits for me

And the sun still on hold

Gino Blanco

My father’s dressing gown.

Last refuge

Worn out pieces of garnet

Cherishing memories.

Sleeplessness wrap

In the handless pockets.

Invisible fingers of past

Waving his handkerchief

But not to say good bye

When the train of oblivion passes

In the crackling fire

Of my Dad I remember

Him playing his old lute

All singing by the fireplace

At Christmas.

The man was an invincible giant

For his unconditional love

As in the feverish nights

Arriving with his remedies

To cure infant illnesses.

Because he was

The tree and the house

That the children drew

With the language of dreams

Now the tree is still there

Imperturbable

Bowed

As before his departure.

And the dressing gown

Uninhabited

Hoping to recover

The past form

The missed tissue

And touch

Hilda Couto Serantes

That joy and excitement!

Forbidden relax

That satisfied me all day

Playing with my friends

In the neighbourhood

Sweat, sweat

And the drops down my forehead

But joy

Climb up and down

Pick up, step

I feel good.

In the end

A cool soda at home

The prize

Of my dear mother

Happily waiting for me

With her well deserved

Slipper

And well,

I was saying,

Climb up and down

Nothing happened

The next day

Back to forbidden relax

The drops of joy

Down my forehead

Slendy Marcela Tavera

Sitting on her chair

Next to the fire of the kitchen

The grandmother

Sees in her mind

The past of her life.

She tells the small children

Who listen with attention

The meaning of her past

Ana María Quintáns

My Polar Bear

I had got a polar bear

He was always on my bed

He was always in my dreams.

I don’t know where he is now

But he is always in my heart.

When I remember him

I remember my family,

Those happy Christmas,

I remember my childhood.

Yago Reza

My interactive Doll

It’s not llike the others.

This is unique and beautiful for any princess.

She emits pleasant sounds.

My father gave it to me.

She’s my Baby Anabell.

She’s funny to play with.

If you give her the bottle, she burps.

If you give her the pacifier, she moves her lips.

She laughs, she cries

At the sound of the rattle, she babbles.

And in a while, she closes her eyes

And sleeps.

Alba Morais Da Fonte

The Meadows

On the way home

I went barefoot through the meadows.

I liked running among cows.

It was a happy childhood

climbing trees,

eating mangoes

and tangerines.

One catastrophic day

bad men came

and we had to leave

our trees

our cows

our meadows

and thus

my happy childhood.

Claudia Martínez

 

Na tarde: Un grupo de persoas entregadas á memoria. Ás palabras que tenden fíos entre nós e os obxectos. O recordo que no proceso se fai literatura. A emoción, calibrala, compartila. Sentir sempre o privilexio de quen deposita a historia persoal en nós.  E despois escoller as palabras. Miralas de perto, atender á súa música.

 

poema_alf_ourense

poema_alfabetizacion_ourense_2014

 

pilar_poema_alf

 

poema_ourense_alf_negro

poema_alfa_ourense

 

 

Isto é poesía? É.

Con cada obradoiro confirmo que o contacto coa poesía, chegue á altura que chegue, pode ter un valor definitivo na vida das persoas. Dende os que nunca leron un poema ata os que escriben sonetos. Alí, na aula da tarde todo era posíbel. Dende fiar o liño ata os reloxos que aparecen na casa como cans ou gatos. O tempo. O código.

De volta, ademáis da tarta do San Martiño, trouxen un feixe de experiencias e palabras como cicatrices. Os nomes de poetas queridos ficaron no na aula do segundo andar. Velaiquí algúns dos versos.

Tan agradecida e feliz pola xornada intensa e irrepetíbel. Sempre voltar.

 



Obradoiros de poesía e escrita creativa en Vigo
15/12/2014, 12:33
Filed under: Apiario, Obradoiros

Comezarán o 16 de xaneiro, en colaboración con //AFUNDACIÓN. Serán tódolos venres de 18:00 a 20:30. Deixovos a seguir toda a info e por suposto podedes consultar o resto da oferta de formación de APIARIO aquí.

DE MISTERIO E TÉCNICAS (16-1-2015/ 6-2-2015)

Este obradoiro está dirixido a todo aquel que queira achegarse ao acontecer poético. Podemos domésticar a linguaxe? A súa estrutura? Pódese penetrar no sórdido, na emoción do sórdido, e calibrar os lindes ata os que podemos levar a imaxe?

Que é a beleza? Unha ilusión óptica? Unha actitude? Dúas palabras que firen?

Que pasa no poema? Que é o que nos importa no poema? Canta atención lle prestamos ao sen alento?

Sabemos cortar os versos? A medida? O ritmo?

Sabemos ler?

E o silencio? En que medida é posíbel producir o silencio no poema?

Ferramentas. Aprenderemos ferramentas para construir o texto. Pero sobre todo, e dígoo a modo de advertencia, a deriva será o pilar da aprendizaxe, demorarémonos en calquera concepto, calquera, que alumee a nosa achega ao poético.

Esta é a proposta.

E sempre a esixencia á palabra, o escrutinio ao que sometemos o poema.

Así visitaremos algúns poetas da literatura universal, e en particular da literatura galega, que han de sinalar, subliñar, para admirarnos.

Escribamos.

Aquí o programa completo.

 

ESCRITA CREATIVA. AS TÉCNICAS D*S GRANDES AUTOR*S (13-2-2015/ 6-3-2015)

E xusto despois seguiremos cun curso de Escrita Creativa. A proposta deste obradoiro tenta abordar a escrita creativa dende os mestres. Así apoiaremonos na análise dos mecanismos que algúns autores empregan maxistralmente nas súas obras, co obxectivo de penetrar e descubrir as súas ferramentas. O que nos interesa é fixar aquelas técnicas que servirán de guía para a propia escrita.

Organizado en catro bloques, o traballo coa palabra irá da man de Julio Cortázar dende a concepción da trama, internándonos no proceso do misterio xunto co manexo da tensión e a distensión. Despois deterémonos con Sandor Marai na construción das personaxes, as posibilidades que se abren no retrato profundo, e esa procura da unicidade, da personaxe xenuina que trascende a propia obra. A seguir traballaremos con Herta Müller e o estilo único que fai recoñecíble a voz da autora. E fecharemos cunha das voces máis potentes do panorama galego, Gonzalo Hermo, que servirá de modelo para mergullarnos na precisión e a arquitectura do poema.

Aquí o programa completo.



Recensión de Chus Nogueira da Cronoloxía no Diario Cultural
10/09/2014, 19:22
Filed under: Cronoloxía da urxencia

E de súpeto atopar esta recensión na voz de Chus Nogueira. As complicidades, a estética, o adelgazamento. Seis minutos para ouvir. 

Agradecida.