Sucos: blog de Dores Tembrás


Máis Poesía: Centro EPA de Ourense II
27/05/2011, 09:23
Filed under: Literatura, Obradoiros, poesia

Antonte escribín sobre  a sesión de poesía en Pereiro de Aguiar. Hoxe escribirei algo sobre a sesión de poesía no Centro EPA de Ourense. O grupo era moi heteroxéneo porque estaba integrado por varios grupos de alfabetización e tamén algúns estranxeiros que están en proceso de adquisición da lingua. Aínda así todas e todos traballamos sobre o concepto de poesía distinguindo matices que variaban según a proposta de cada un. Non era a primeira vez que traballaba con grupos de alfabetización e sempre o mesmo fascinio cando me contan que están aprendendo a ler e escribir. E sen querelo fan que mire os signos, as grafías, coma cando nena. E máis ca nunca descifradores. Léolles algúns textos do pouso, en entre os rostros unha complicidade coa terra que sela o pacto. Elena, Cristian e Michael veñen de Rumanía e Dinamarca, e fan verdadeiros esforzos por entenderme. E rimos, e poñémonos moi serios con algunhas palabras.

Nunca, nunca, antes de comezar un obradoiro, un monográfico, unha sesión, sei que podo contarlles da poesía para achegarllela, que botón hei de premer para embarcalos comigo. Para que a miren con outros ollos, ás veces mesmo para que a consideren. E a vehemencia, e a fe. Pensábao estes días, tentando repasar o meu “discurso” dende fóra.  Hai un par de frases que se repiten :

Creo profundamente no poder da poesía. Vino. Experimenteino.

Un bon poema é transformador.

Dígoas case coma un salmo. Dígoas mirando para eles, buscando a complicidade necesaria para seguir. Estas sesións non son de carácter teórico, só falamos de palabras, do que nos emociona, do desfrute ao recoñecermonos nuns versos. Diso falamos.

Quero agradecerlles a todos esa tarde na que me lembraron que o fundamental para aprender é a curiosidade. Aquela cesta de cereixas agardandao por nós. Grazas de novo a todo o equipo de docentes do Centro EPA Ourense por un día inesquecíbel.

Aquí deixo unha escolma desa tarde:

la ternura que siento

por las personas que quiero

me hace sentir que estoy contenta

conmigo misma

YURANY

Antes me lo creía todo

ahora no me creo nada

quiero decir, casi nada.

Este mundo sigue girando

y sigo sin verlo nada claro.

Me gustaría que todo fuese de otro modo

pero estoy desencantado de casi todo.

RAFAEL

pequeña Dulce,

mi gran tesoro

mi amiga fiel

gracias doy

en en mi vida estés

CARMEN

El amor es la pasión más grande

del universo

puesto que nace de un beso

como un pétalo en una flor

JUAN CARLOS

TIERRA

RÍO

comida

agua

BEATRIZ

xustiza

que polo ar

e pola terra

sen medios de transporte

levas a felicidade

aos corazóns da xente

JOSE

A terra da todo

Da terra nos alimentamos

Na terra vivimos

e a terra nos come

porque a ela volvemos

FLORA

Admiración necesito para vivir

para alimentar a miña alma

porque sen ela non seríamos nada

ROSA

Me gusta vivir aquí

porque es muy bueno para mi

mi amor

mi corazón

pertenecen a Marisa y a Ourense

MICHAEL

Advertisements


Poesía en Ourense: Pereiro de Aguiar I
25/05/2011, 09:50
Filed under: Literatura, poesia

Dende o Centro EPA de Ourense convidáronme a facer un par de obradoiros de poesía. Jacqueline, profesora entusiasta e cunha sensibilidade abrumadora, púxose en contacto comigo hai semanas e confeccionamos entre ambas dúas sesións enfocadas a públicos distintos. Hoxe escribirei sobre a sesión no cárcere e mañá sobre a sesión no Centro EPA.

PEREIRO DE AGUIAR

Pasear Ourense nas primeiras horas da mañá. Atoparme con Jacqueline na rúa, o vapor quente, a señora que me conta nas Burgas a súa historia coas augas.Chegar ao Centro Penitenciario Pereiro de Aguiar. Era a primeira vez que traballaba nun cárcere. Coñecer parte do persoal que da aulas aos internos, entusiasta, entregado. E chegar alí, xusto alí, atravesar todas as portas coa tarxeta de visitante que me dan na entrada. O xardín espléndido, as flores todas, o maio que me cativa e que fixeron  os internos, xa case seco, pero é o primeiro maio que toco na miña vida, a beleza no centro do xardín.

E chegamos a aula onde dez internos e internas agardan por min, e eu, eu non sei ben que agardan da sesión. Pero de contado eles mesmos se encargan de dicirme, e falamos de poesía mentres me dictan palabras que anoto no encerado. E leólles do pouso, e cóntolles cousas que nunca antes. E a atención máis disciplinada me sobrecolle ata que timbra a serea para o recreo. E na segunda parte da sesión, cada un deles se ispe para os demáis, e falan da súa palabra nunha intimidade que me supera, e sinto que alí, esa mañá, todos participamos do mesmo. Ao mellor é por iso que lembro os pallets bretons que levo no bolso, e pregunto se os asistentes poden comer algo que se trae de fóra.

A pregunta, a pregunta que me devolve á localización exacta daquela aula que mira ao monte.

E partimos as seis galletas de manteiga, eu cóntolles claro, dígolles que son as miñas galletas favoritas, que son bretonas, unha delicadeza, que veñen de Francia. Media galleta para cada un, e solto a palabra: compango, compango, cunha urxencia que me queima. Porque alí, comendo as galletas integramos algo, por un instante breve, somos compañeiros, sen historias previas. E eu desexaría ter levado outra cousa, algo mellor, en máis cantidade. Pero o que me fulmina  é a historia que cada un desvela. Unha palabra, unha historia e toda unha constelación arrodeándonos.O obradoiro era voluntario, poderían non ter vido, pero estaban alí e escribiron cadanseu poema que me entregaron ao final, e que será lido na función de fin de curso. Deixo aquí os seus textos, agradecida.

E sabendo que algúns chegarán ata o blog direilles que foi unha sorte para min coñecelos nesa mañá inesquecíbel, tan verdade, transformadora como a poesía.

Levanté montañas y

en cada una de ellas

dejé tres cajitas doradas.

Encuéntralas.

Ordénalas.

Te darás cuenta

de lo que esconde

mi corazón por dentro.

Lo que antes tenía

y ahora no tengo.

¿No lo entiendo?

NEREA

Irmáns

canto tempo xuntos

na nosa vida.

Amizade, confianza, amor.

Moitas peleas

Moitas reconciliacións.

E agora

na etapa que me toca vivir

onde xa non estamos xuntos.

O que me custa

o que me doi

é non poder estar outra vez

xunto a vós.

MARCOS

LIBERDADE

Véxoa lexos

Pero teño confianza nela

E eu esperarei por ela

coma unha nai polo fillo

porque sei que chegará

e non a desaproveitarei

como tanto fixen coa miña vida.

PABLO

El mar es vida

el mar es esa libertad

la libertad que yo tanto deseo alcanzar

siento en mis sueños y a veces en la realidad

como casi la toco con la punta de mis dedos

pero nunca la logro realmente alcanzar,

recuerdo el sonido de las olas del mar

recuerdo el olor a salitre, la arena quemando en mis pies,

pero hoy aspiro a algo máis, necesito poder sentirla otra vez,

en mi cuerpo

y otra vez sentir y escuchar

esa brisa y ese hermoso ruido cuando

una ola rompe contra una roca de ese inmenso y valioso mar.

MARÍA

RÍO SIL

Cando esperto no meu lugare

por a mañá moi cedo

escoito o teu sonido

o das túas augas,

que non se deteñen con ninguén.

Pero ti, que aínda non despertache,

esperando que saia polo horizonte

ese sol

que nos ilumina

todas as mañás de primavera.

Ao esperatar desapareces

co teu manto branco

e deixas visible o lugar.

Eres tan bela,

bela durminte do Sil.

ANDRÉS

ALEGRÍA: No te alejes

Hace tiempo, te alejaste

no entendí por qué. Conmigo

siempre te llevo en mi alma

y por tus reflejos me abrigo

Analizo los momentos,

te pusiste en mi lugar,

poco fué, lo que supe valorar

Aunque a veces no te vea

siempre serás mi sombra

me encuentro, en oscuridad

tu te sabes ocultar

confiando siempre

que estés en algún lugar.

Cerca de mi, te quiero tener

tu y yo sabemos que siempre estaremos

con paciencia y suerte

al fin del espacio

llegaremos.

MILTON

He perdido el amor

no lo volveré a recuperar

he perdido el valor

por  en ti  no poder confiar.

NEFTALÍ

Libertad

que palabra tan sencilla

pero complicada de explicar

pues significa todo en este mundo

sin ella, nada tu serás

¡Libertad!

JULIO

O MAR

Arrincas coa túa furia

o sono de moitas familias

regresasme á miña infancia

co teu doce sabor salgado

Enches de vida as vidas

sinto unha paz interior

cando regresas

ao meu pensamento

agora que non te teño

síntome nun inferno

oxalá algún día

poidamos volver a vernos

SANTIAGO

Quero agradecer a Jacqueline, ao director do Centro EPA de Ourense, e a todos os seus compañeiros que pensaran en min para algo así. A Vitorino que se encargou da xestión, á Directora do cárcere e ao Subdirector e tódolos profesores e funcionarios que coñecín onte en Pereiro de Aguiar. Estar alí, coñecer a súa labor, o traballo extraordinario que realizan.



Despois do frío ou recoñecimentos
23/05/2011, 15:17
Filed under: pensamento

Dispois do tempo frío

Pero dispois disto

queda o silenzo

en guerra

L. Pereiro

Unha agarda que o bon traballo, o traballo de calidade, acade un recoñecimento. Eu agardábao, sigo agardándoo. Pode que sexa unha cuestión de educación. Non se trata unicamente de esforzo, iso aprendino ben cedo, unha pode esforzarse moito, moito, e non acadar un bon resultado. Pero cando este fructifica, cando o que se obtén é a consecuencia do labor ben feito é de xustiza que se traduza en recoñecimento. Espera. Esperar. Expectación. A palabra maldita. As expectativas. Traidoras. A decepción.

Palabras rondándome, espetadas ao vacío, coas mans baldeiras, coma cara e cruz da mesma impresión:

Cara

AHORA BIEN:

Quién dejará de hundir la mano en busca del tributo para la pequeña olvidada. El frío pagará. Pagará el viento. La lluvia pagará. Pagará el trueno. (Pizarnik)

Cruz

Coa culler que colleres

comeres.



17 de maio 2011. Lois Pereiro IV
17/05/2011, 13:51
Filed under: Literatura, poesia

Da lectura íntima á publica. Dar á luz as anotacións persoais dos meus cadernos nun xesto obsceno. Non quería traizoarte, por iso as palabras inéditas agromaban ante lectores atentísimos. A distancia, a distancia era isto, era lerte, lerte só, nun cuarto cunha ducia de ouvintes, a soas. Cada poema esquina do lenzo que había de enxugarnos. Para desvelarte ías apartándome as roupas, o compromiso non admite impostura, e fechábasme os ollos. A miña última pregunta en pálpebras minguantes: que quedará de nós tralo vendaval?

a

levarasme a Berlín?

a

tódolos impactos

sete setenta e cinco

tódalas mentiras

enxugadas na asepse

e deslizas un verso

de Berhnard

implacábel

extinción

sen cicatriz

por cauterizar

no tránsito prometido

fosilizas o silencio de Mahler

Valery e o segredo

que só no teu ouvido

a

lévame

lévame ao encontro máis privado

con Hölderlin

amósame  a carta inédita de Rilke

a conversa na noite con Paz

o alento último de Fonollosa

prometo escoitar

ata a última vírgula

da discusión con Sartre

rirme coa última traxedia

do Shakespeare

último

na poesía última

a

porque o máldito adxectivo

ten dono

e aos demáis

só nos queda citarte



Barcelona Poesia
15/05/2011, 19:47
Filed under: Evento, Literatura, poesia, recital


Este ano non pasarei o día das letras aquí. O Centre Dona i Literatura convídame a participar nunha mesa redonda sobre poesía (xunto ás poetas catalanas Silvia Bel e Rosa Font) arredor dun verso de Pizarnik: Deixei o meu corpo a carón da luz/ He deixat el meu cos vora la llum/ He dejado mi cuerpo junto a la luz. O acto incardínase dentro do Barcelona Poesia 2011.

Un luxo.



GV. discreción elocuente
10/05/2011, 18:56
Filed under: arte, artigo, creación

Se non saben voar

perden o tempo comigo

Detéñome a mirar a arquitectura do colo da camisa branca para home e aparece Joyce: Todos desexan ver que creas a obra que meditas. Et voilà. GV. Trala marca o home, Gonzalo Vázquez, a discreción elocuente dunha obra fascinante.

Chego a el da man dun amigo, pero logo outro e outro. Os tres escritores. Como é que eu non…? Sempre a mesma pregunta ante a revelación. Pero non, porque antes diso extravíome en reportaxes, entrevistas, blog, web oficial. Examino con cautela cada unha das entreteas desta proposta que me rinde. Comezando pola deconstrucción no concepto de moda e introducindo vestiario. Hai tralas pezas deste novísimo deseñador un maniquí tatuado de Barthes e Baudrillard.Un seductor habilísimo coa palabra e co patrón.

Leo con intriga o magnífico retrato que lle escribe Gualtiero De Santi e sorrío para min. Arte/Creatividade- Flâneur/Dandy -Materia/Espírito. Entre as últimas palabras: reconquista. Velaí está. Un reapropiarse dos signos e do simbólico sen lixos, despoxados de perversión, sen mácula. Non procuran iso os poetas? Así miro as súas pezas.

Algo en Gonzalo Vázquez lévame a De sobremesa, de Asunción Silva. (Penso naqueles posts, na febre. Agora tamén.) Esa vocación interdisciplinar, renacentista desvela un dos piares fundamentais deste proxecto que é GV. E así detéñome no Desexo intransitivo. Esas payets con gume, para escintilar na noite. Un poema de coitelas para amosar a pel.

Debilidades comúns. Releo o texto de Gonzalo Hermo que aparece no catálogo, recoñecendo nel ao autor e a súa elegancia atroz da Escola do resentimento. Os riscos da palabra. A seguir lembro aquela resposta no Protexta do deseñador sobre os tecidos e as obras literarias, e no centro Anxo Angueira co Valo de Manselle. Elas, elas, elas: admiradas Ugía Pedreira e Guadi Galego. Mag-ní-fi-cas.

A poética. Sinto necesaria esa reivindicación explícita da poética. E leo entre os versos do seu manifesto a vontade de sofisticación da orixe que parezo perseguir sempre. Así contemplo o traxe que Ugia Pedreira levou no concerto de Marful do Womex.

Axexo no GV lab. Sinto que estou ante un enfant xenial que xoga nos lindes, que gosta de divertirse, que experimenta. Hai na construcción do seu universo un coidado exquisito polo detalle, unha atención extrema á mensaxe implícita de cada peza. O talento posto ao servizo da reinvención. O nacre dos mexilóns escintilando entre cristais, o vermello máis Rosalía.

Quédome co estranamento, co surrealismo, Baudelaire e o antagonista, a devoción por Lois Pereiro, a colección de botóns vermellos, Alicia Fernández, a heterodoxia, María Miramontes, toda a curiosidade polo seu novo proxecto sobre Amor e desexo. A procura de hai semanas, entre o sol, do seu atelier por Compostela.

Sentir o abismo, un precipitarse por cada un dos fíos que me tende, que desganduxo con atención disciplinada, como esixe o proxecto GV, e que só pode conducir á admiración.

Tralo fascinio

inclinación de cabeza.



atrave(r)sada
01/05/2011, 22:28
Filed under: Literatura, Palabra, pensamento, poesia

Sempre procuro o mesmo cando leo, sobre todo no caso da poesía, esa imaxe implacábel, o sen alento, o salmo para gardar. Unha oración para levar prendida na fronte, no peito, nas mans. As palabras exactas, na posición exacta, no momento exacto.  Non todo depende da mestría do poeta, hai unha parte fundamental de nós, supoño que ten que ver con esa comuñón da que teño falado.

Pensei nisto hai uns días, levo tempo trala autoría dun verso que lín hai máis dun ano (non lembraba se era de Margarit ou de García Montero):

O sexo e a palabra. A soidade do mundo.

Procureino con ansia, precisaba verificar de quen era, revisaba os poemarios e nada, negábaseme.

Fixeno meu. Repítomo a miúdo. Tan poucas palabras e a exactitude certeira, ferinte, a frecha da que fala Eva Veiga.

Pregúntome se podería prescindir do resto do poema, que felizmente apareceu onte. Nin lembraba o título (que fascinantes sempre as espirais da memoria). Pero sei que non, que non podería renunciar de todo a ese resto que é o poema que contén o verso, que é precisamente iso, o que o precede, o que me levou  ao abismo antes desa última detonación, é o antes o que me deixou o ar suficiente a rente dos ollos para chegar a el, para que me atrave(r)sara.

Nin sequera podo obviar o feito de que ese verso se encontre nun poema do poemario Misteriosamente feliz, de Joan Margarit.

E así podería seguir ata o infindo, corchetes dentro de corchetes, dentro de corchetes…

Chego a pensar na confluencia coa miña procura poética na escrita daqueles meses, ata dicir que a vida, que todo na vida, me preparou para chegar a ese verso ese día e sentilo estalar no peito.