Sucos: blog de Dores Tembrás


OPIVM
23/06/2011, 11:50
Filed under: creación, poesia

Hai pouco saía á luz unha das miñas últimas series, OPIVM, na revista Dorna.

Aquí queda.



GV. discreción elocuente
10/05/2011, 18:56
Filed under: arte, artigo, creación

Se non saben voar

perden o tempo comigo

Detéñome a mirar a arquitectura do colo da camisa branca para home e aparece Joyce: Todos desexan ver que creas a obra que meditas. Et voilà. GV. Trala marca o home, Gonzalo Vázquez, a discreción elocuente dunha obra fascinante.

Chego a el da man dun amigo, pero logo outro e outro. Os tres escritores. Como é que eu non…? Sempre a mesma pregunta ante a revelación. Pero non, porque antes diso extravíome en reportaxes, entrevistas, blog, web oficial. Examino con cautela cada unha das entreteas desta proposta que me rinde. Comezando pola deconstrucción no concepto de moda e introducindo vestiario. Hai tralas pezas deste novísimo deseñador un maniquí tatuado de Barthes e Baudrillard.Un seductor habilísimo coa palabra e co patrón.

Leo con intriga o magnífico retrato que lle escribe Gualtiero De Santi e sorrío para min. Arte/Creatividade- Flâneur/Dandy -Materia/Espírito. Entre as últimas palabras: reconquista. Velaí está. Un reapropiarse dos signos e do simbólico sen lixos, despoxados de perversión, sen mácula. Non procuran iso os poetas? Así miro as súas pezas.

Algo en Gonzalo Vázquez lévame a De sobremesa, de Asunción Silva. (Penso naqueles posts, na febre. Agora tamén.) Esa vocación interdisciplinar, renacentista desvela un dos piares fundamentais deste proxecto que é GV. E así detéñome no Desexo intransitivo. Esas payets con gume, para escintilar na noite. Un poema de coitelas para amosar a pel.

Debilidades comúns. Releo o texto de Gonzalo Hermo que aparece no catálogo, recoñecendo nel ao autor e a súa elegancia atroz da Escola do resentimento. Os riscos da palabra. A seguir lembro aquela resposta no Protexta do deseñador sobre os tecidos e as obras literarias, e no centro Anxo Angueira co Valo de Manselle. Elas, elas, elas: admiradas Ugía Pedreira e Guadi Galego. Mag-ní-fi-cas.

A poética. Sinto necesaria esa reivindicación explícita da poética. E leo entre os versos do seu manifesto a vontade de sofisticación da orixe que parezo perseguir sempre. Así contemplo o traxe que Ugia Pedreira levou no concerto de Marful do Womex.

Axexo no GV lab. Sinto que estou ante un enfant xenial que xoga nos lindes, que gosta de divertirse, que experimenta. Hai na construcción do seu universo un coidado exquisito polo detalle, unha atención extrema á mensaxe implícita de cada peza. O talento posto ao servizo da reinvención. O nacre dos mexilóns escintilando entre cristais, o vermello máis Rosalía.

Quédome co estranamento, co surrealismo, Baudelaire e o antagonista, a devoción por Lois Pereiro, a colección de botóns vermellos, Alicia Fernández, a heterodoxia, María Miramontes, toda a curiosidade polo seu novo proxecto sobre Amor e desexo. A procura de hai semanas, entre o sol, do seu atelier por Compostela.

Sentir o abismo, un precipitarse por cada un dos fíos que me tende, que desganduxo con atención disciplinada, como esixe o proxecto GV, e que só pode conducir á admiración.

Tralo fascinio

inclinación de cabeza.



Obxectos e beleza
15/03/2011, 22:45
Filed under: creación, petit trèsor

O último post sobre a colección de Jandro Villa fíxome pensar nun texto que escribín hai xusto un ano sobre un anuncio de Vuiton. Un filme de FLY 16×9: Shadow.

As vicisitudes para recuperar o video quitaríanlle protagonismo á mensaxe e hoxe só quero deixar aquí unhas palabras sobre os obxectos e a beleza. Unha curta en palabras.

Non é só a música, non é que a sutileza monocromática do comezo te desarme. Non é o mar de grafito, nin o vento, nin a escuma, nin as pestanas soliviantando edificios. Nin os caracteres chineses do papel engurrado.Non é a arquitectura que a envolve, a ela, o chaquetón perfecto, a brétema, o colo, as costas. Armadura de la contra frío. Non é a procura, o paquete, o estourido do marelo, nin a luz que te cega.

Tampouco percibila así, anicada, limiar do rendimento incondicional que ha de vir.

Non son os zapatos imposibeis.

Non é o achádego do bolso.

É como o colle, como o toca, como o aproxima ao peito, elevando a categoría de obxecto, é a consciencia de estar ante algo excepcional, como se o obxecto representase a mesma beleza, o sublime do universo. Agora ela é albacea desa potencia. Protectora, custodia.

Non son os estalos de cor en China Town trala reixa, nin a entrada do home, que a segue. Non é a voltaxe desa persecución, nin o desexo do encontro.

Non son os edificios verquidos na poza, a poza. As escaleiras para non subir nin baixar, o asfalto. Non é esa rúa sen saída.

É a revelación, a luz, o segredo transmitido xa, a imposibilidade de contelo.

Non é o que non vai ser.

É a inclinación de cabeza del, a súa man agarrando o bolso, quitándollo con firmeza lene, sen violencia.

É a inclinación de cabeza da muller.

 

É

que ela

xa está infectada

de beleza.



Jandro Villa: poética da fariña e o pano gris
10/03/2011, 09:12
Filed under: creación, poesia

Un feito así non debería pasar inadvertido. Foi ver un dos seus modelos e ficar intrigada. Jandro Villa ven de ser galardoado co Premio Nacional de Xóvenes Desañadores celebrado hai algo máis dunha semana. Pero o de menos é o premio, o de máis é o seu traballo.

Podería citar catro coordenadas explícitas que me levan a este xoven deseñador vigués: Cage, Finlandia, fariña, pano gris.

Non fun quen de dar cun artigo a fondo que falase da poética da súa colección Madia leva. Eu agardaba atoparme cunha reportaxe magnífica, como algún deses monográficos que desfruto do VOGUE, pero non tiven sorte. Ao mellor xa está feito e eu simplemente non dei con el.

Leo un par de entrevistas, a nova do premio, algúns blogs entusiastas do seu traballo, vexo as fotos da colección “Yankee 0” coa que gañou en 2009 o “Premio á Pasarela Internacional de Xóvenes Desañadores”. Fantástica! Unha mostra de como deconstruir toda unha serie de iconos e tópicos americanos cun corte impecábel.

Pero a fascinación chega coas imaxes da presentación de Madia Leva, e sei que me atopo ante un poeta do pano gris, que foi quen de amosar a proxección da roupa tradicional ofrecendo a vangarda en superposicións, tras palmadas de fariña. Porque intúo que nel tamén a sofisticación da orixe. Enmarcan a colección o pano negro na cabeza e os  óculos de Castelao, esa iconografía que el mesmo recoñece e da que se sinte deudor: “unha mestura da iconografía da Galicia profunda, con escritores como Rosalía de Castro ou Castelao, coa cultura clásica nórdica e materiais atopados en cuarteis militares fineses”

Claro, Finlandia, e de súpeto Helsinki, a tuomiokirkko, a sobriedade mais exhuberante, as saias daquela deseñadora finesa que apuntaban a un origami nórdico. As superposicións imposíbeis, o frío, o branco suxo, o gris.

Descubro nunha entrevista que lle gusta Cage. Sorrío para min. O silencio, esa procura desesperada de Cage, de tantas e tantos… faime auscultar de novo as pezas de Villa, releo nelas a arquitectura minimal da elegancia, unha depuración obsesiva. A mestría do patrón.

A fariña. As imaxes da súa colección contábanme tamén os versos que escribín hai un par de anos, e que veñen definir a toda unha estirpe de mulleres:

limón nas mans

fariña no corazón

(Noutra ocasión falarei da historia do poema, a súa débeda con Ugia Pedreira e Carvalho Calero)

Jandro Villa empoa o ar, e un rebumbio de imaxes atravesan a miña cabeza, dende o tocador de María Antoñeta ata a xenealoxía feminina máis inmediata, da que son debedora. Por iso entendo que el mesmo declare: “A fariña funciona como un elemento máis da colección”.

Síntome ante alguén que acode á cerna para subliñar os pregues da identidade nun traballo fresco e exquisito, un observador atento que coñece a potencia das mans que sacoden a fariña:

Aplausos. Inclinación de cabeza.



poesía+grafiti no instituto de Carril
03/03/2011, 13:27
Filed under: creación, Lingua, Literatura, Obradoiros, poesia

O martes fun ao instituto Miguel Ángel González de Carril.  Fun para dar o obradoiro: poesía + grafiti aos cursos  1º B e 1ºA.

Sempre resulta emocionante e alentador traballar poesía cos máis novos. Chegoume a pouco. A ambición  é sempre tanta, quero contarlles tanto e ter tempo para que traballen, para que falen das palabras das tarxetas, para que as fagan súas, para que o poético por fin entre as mans adolescentes.

Emocionante escoitalos recitar a Bécquer, que algún coñecese a Neruda, que definiran a poesía así, sen prexuizos, que falaramos dos grafiti de vilagarcía, do propio instituto, que me deixaran contarlles que as cereixas para min… Que os post-it habían de inundar corredores, portas, muros.

Ás veces unha sae coa sensación de que si, que foi verdade, que esas horas compartidas mudaron algo, que os versos que me entregaron ao final da sesión embeleceron aínda máis o frío da mañá no Carril.

Grazas a Ana, a Miguel, a Luli, ao centro por acollerme, por deixar que a biblioteca se convertira nun verdadeiro laboratorio poético.

Desexos de voltar.

Aquí vos deixo algúns versos:

Recordo as mañás de inverno

nas que ti e mais eu

escribíamos os nosos sonos no cristal

grazas aos nosos bafos

por fin soñabamos espertos

soños dun instante

soños que se esvaecían no tempo (Carla)

O baleiro é un branco potente

o baleiro e a soidade

eu teño que estar só

e non podo (Telmo)

unha gota de auga

forma un río

un río forma un mar

un mar forma un océano

un océano forma ideas (Alex)

As pezas dun puzzle

son como o meu corazón

a persoa que as xunte

será o meu gran amor (Thomas)

O honor, que é o honor?

para algúns unha palabra

para min, unha forma de ser

un recordo de tempos pasados

cabaleiros que respetan as xentes

persoas que se preocupan polos demáis

O “honor” unha tradición olvidada

Por qué ninguén pensa nel?

Que pasaría se volvesemos ao honor?

Habería máis xustiza?

Quen sabe! (Antón)

A vogal

o son das palabras

que eu escoito

no meu corazón (Xoán)

Non me gusta a tinta cando

as miñas mans vai ensuxando

Pero gústame cando se usa

para imprimir os libros

que leo pola noite

cando

dende o interior do meu boligrafo

vai correndo

e pégase no papel

as palabras

mantendo (Sandra)

caleidoscopio

é un mundo de cores

onde poder ver

amarelo e vermello (Manuel)

como as pegadas na area

o teu recordo

levouno a alta marea (Juan José)



Xeometrías penitentes, Stéphane Lutier
10/02/2011, 23:07
Filed under: creación, misc

Hai na fotografía de Stéphane Lutier un ollo preciso, perfeccionista, implacábel.

Coñezo o seu traballo dende hai un par de anos, tiven a sorte de que me retratase (a foto do blog e da web é súa). Achegueime á súa obra da man do pintor Manuel Suárez, que foi quen mo presentou.

Hai uns días visitei “La geometría de la penitencia”, unha exposición que se presenta no COAG e que, baixo o leitmotif do cárcere da coruña, amosa a arquitectura do abandono, a ruina da prisión, a penitenciaría esfarelándose. Velaí a palabra: penitenciaría. (elevación de pálpebras, boca entreaberta, a descuberta, a conexión)

Son 25 fotografías en branco e negro (sempre en branco e negro), dunha fondura que conmove, nada afectada. Fóra dentro fóra. E as miñas visitas ao cárcere asáltanme na súa proposta. Recupero algunhas palabras, que veñen de lonxe, versos que aínda non, e que me levan a coller o caderno italiano do andel, a buscar as notas, a mirar os bosquexos infantís, as cartas da exposición de Coixet e Berger.

E non sei se as palabras se superpoñen ás imaxes ou viceversa.

Transcribo aquí as notas sobre unha das celas:

Sobre a mesa apuntamentos de galego: 17.3.18

O verbo declinado.

E noutra páxina exercicios de pronomes.

O nome escrito na parede a lápis: UXÍA

eu: O catre metálico, revestido de encaixe, os barrotes, o algodón. Coma tapar o sol co índice. Agochar a ferruxe, o medo, cos encaixes da infancia.

Le cadre métallique, revétu de dentelle, les barreaux, le coton. C’est comme cacher le soleil avec un doigt. Cacher la rouille, la peur, avec les dentelles de l’enfance.

ti:

Magnífica



Bernhard, Joyce: esforzo e recompensa
04/10/2010, 23:45
Filed under: creación, Literatura

Rematei Extinción hai uns días. Sigo a remoer nela. (Agradecida no profundo a Lois Pereiro por levarme da man ata o escritor austríaco.) Pero a conclusión que quitara tra-las  primeiras páxinas non variou ao final. É unha gran obra. Verdade.

Pero non, non vou falar exactamente de Extinción, ela vaime servir para comentar algo sobre o que levo tempo pensando: o esforzo que determinadas obras esixen ao lector.

Pensaba despois de rematala, e voltar ao Ulises, se ese esforzo é directamente proporcional co que fai o creador. Noutra dimensión. Non se trata únicamente dunha cuestión de densidade.

Volvo a Extinción, importan as dimensións da novela, pero non é só unha cuestión de lonxitude, pensemos en 500 páxinas cun único punto e a parte, ese abismo na páxina 231. Oasis. Pensemos nunha escrita onde a esaxeración é a técnica, o medio estilístico empregado polo protagonista, e voz prácticamente única da obra, co obxectivo de exterminar todo o que o antecede. É verdade, a esaxeración é un arte que T. Bernhard levou aos seus extremos máis perfectos. Asinto.

Penso en Bernhard, no esforzo titánico que tivo que ser a construcción desta novela, a súa última obra en prosa. Penso na tentación que tiven de abandonala arredor da páxina 300.  A claustrofobia, sen tregua, ese deixarme sen folgos en cada parágrafo, que forma parte inherente da experiencia que proporciona a súa lectura. Velaiquí está: é unha experiencia. Ler unha palabra tras outra, tras outra, tras outra, así, 500 páxinas, sen tomar ar. A extinción de todo o que antecede, unha extinción que o lector chega a sentir no peito, que se fai insoportabel, intolerábel. E a obra medra, magnífica, ante uns ollos fascinados no medio do esgotamento.

Tento descubrir que obras provocaron isto en min, que obras me levaron a pensar no esforzo do lector. Tamén na recompensa.

Ler a Tolstoi e Dostoievski, tamén Dickens, Proust ou Flaubert (máis diluido en Galdós, Clarín ou Balzac) ten algo de todo isto, pero en menor medida ou  distinto, porque nestes casos a historia, a trama, ten un desenvolvimento máis ou menos clásico: presentación, nó, desenlace.

En Bernhard, en Joyce, o argumento é leve, apenas unha anécdota que  non debe importar ó lector, éste non pasa a páxina agardando saber algo máis da trama, non, e menos a resolución dun conflicto que se presenta case como trivial.  Non é iso o que tira do lector. Daquela a tensión debe xerarse doutro xeito para que non deixemos a obra. Aí reside, para min, unha parte importante da mestría destes escritores. Por iso palabras como pacto, compromiso. Sinto que nestas obras xa nas primeiras páxinas o autor propón un acordo entre liñas: dareicho todo nesta obra, será duro o camiño. Resistiralo? Non me abandonarás?

Resistirei.

Hai obras que precisan ser rematadas para emitir unha opinión, pero estoutras permiten afirmar en case cada parágrafo: estou ante unha obra magnífica, e si, pode que non me agarde un final de fogos artificiais, pero é que a recompensa comezou na primeira páxina.



Todo o que digas…
26/09/2010, 15:54
Filed under: creación, Literatura

pode aparecer no meu próximo libro.

Voume facer unha chapa con este lema. Últimamente, sempre foi un pouco así, pero nos últimos tempos isto acuciouse: sinto que todo, as conversas con coñecidos/descoñecidos (penso nunha viaxe recente, 9 horas cun estrano e unha conversa deliciosa), calquera situación, é susceptíbel de ser escrita.

As persoas falan comigo, ás veces confíanme anécdotas íntimas, ou simplemente contan. Eu escoito mentres penso no magnífica que é esa historia,  ou interveño colocándome na posición de coprotagonista. Traidora. Quizáis o que acabo de vivir no bar merece unha páxina, a camareira non sabe que eu podo convertila en protagonista dunha escena de desafortunado machismo herdado. E ela é tan agradábel comigo, eu escribiría esa escena e o lector podería pensar nun só movimento (que o faría sentirse infindamente superior): aínda existe xente así.

Pero as cousas sempre son máis complexas, e ese lector non sabería que achegarse ao comentario da camareira, que  é simplemente encantadora, esixiría un tratado completo. Eu, eu definitivamente non vou escribir esa escea porque ela caéme francamente ben, e non quero que centos de lectores a xulguen, por moi boa que sexa a historia e amose ata que punto o machismo. Non a vou escribir aínda que a anécdota ben me puidera servir  para abrir a vindeira charla sobre poéticas e feminismo na que participarei o mes que vén.

Así todo o tempo, case todo o tempo, quizáis se a xente soubese a que me adico serían máis cautos e eu non sentiría a traizón.  Quizáis coa chapa.

Aprendín dúas cousas terribeis dende que a escrita ocupa case a tempo total a miña vida, dende que a persecución da palabra: unha é a que veño de explicar e a outra verbalizouna Roth con mestría en Patrimonio, obra na que descrebe a enfermidade e morte de seu pai: “Por la mañana me di cuenta de que se refería a este libro, que, como corresponde a la falta de decoro propia de mi profesión, estuve escribiendo durante su enfermedad y agonía.”

Roth fala de profesión, eu prefiro chamarlle traballo (nun senso puro), pero o que quero publicar hoxe é que neste traballo o material é sempre persoal, íntimo, ou propio ou alleo, pero de alta sensibilidade.

Si, traizoamos a quen nos fala, escribimos esa escena que aconteceu unha mañá de sábado, nun cuarto, mentres me lías uns versos dese poemario inédito, ou mentres ti, tan familiar, me acollías na casa ofrecéndome un vaso de auga e falabas desa foto.

Os que escribimos escudámonos na ficción, esa palabra perversa, calquera semellanza coa realidade é pura coincidencia, falamos de narrador e eu poético, mudamos nomes, escollemos iniciais, e todo, todo, para borrar as pegadas do roubo, da traizón.

Si, se conversan comigo atéñanse ás consecuencias.



Alentos ao vacío ou da obra de Manuel Suárez
11/09/2010, 21:52
Filed under: creación, Evento, presentacion


Arredor de dous anos leva o pintor Manuel Suárez traballando nesta nova liña onde o branco é omnipotente e a arquitectura de cada peza se sofistica no minimal máis depurado.

O entusiasmo e traballo exquisito de Moret Art foi o marco para a presentación do Blanco María medio tono este pasado xoves.

Recuperar o momento no que vin aqueles tres primeiros cadros, cristalizacións albinas, case cegadores.

Confesaba na inauguración que me tería gustado compartir algunhas das reflexións que Manuel me apuntou durante ese período frenético no que el pintaba e eu escribía, pensamentos sobre a soidade creadora, os límites expresivos, ou a complexidade do proceso de abstracción no que se vía mergullado e que tamén me inoculou a min.

Tampouco o farei hoxe porque o mellor é contemplar a obra, froito preciso e delicado dun longo proceso de maduración que tiven a sorte de vivir de perto, e que me permitiu escribir 15 poemas para 15 cadros, tentando apreixar o frío polar, a vía salaria, o Hanami.

Imprescindíbel esta exposición que está aberta ata o 15 de Outubro na Sala Moret Art (Olmos, 12-14, B-C, A Coruña) e na que desexo que sintan algo do que eu experimentei na vez primeira, e é que están ante unha obra extraordinaria.

a

3

pero eu sei

que sobes cada chanzo

soltando presas de sal

-15º

a

miras arredor

ópera do frío

na tuomiokirkko

a

quen soubera

daquela

que a neve

non era

antídoto

para covardes



Creación. A árvore e os frutos de Torga.
25/08/2010, 15:03
Filed under: creación, Literatura

Xusto nestes días pasados nos que insistía, inmisericorde, na creación, no enigma, na comuñón, chego, ou chega onda min Bichos, de Miguel Torga. Estabamos en Porto, nun deses postos de libros que van dende os últimos best-seller, pasando por contos infantís, chegando a libros-obxecto raros.

E o encontro foi puntual, coma unha cita que tiña esquencido pero que  igual se presenta. Así, vexo a portada e teño de volta 19 anos, na facultade, Salinas Portugal e a literatura lusa abrindo fendas. Apenas lembraba os relatos de Torga pero si a sensación da boa literatura. Velo e sorrir foi todo un. O prólogo magnífico. Xusto neses días nos que a creación. A cita da árbore e os froitos. Aí, para min. EXACTA:

“Nenhuma árvore explica os seus frutos, embora goste que lhos comam.”

A cita é todo iso, certo. Pero quizáis, uns máis voyeurs ca outros, por iso cando a comuñón que tentador ir máis aló da mirada, do aceno.

E penso todo isto mentres a palabra ÉXITO merodea, serei máis precisa, mentres merodeo a palabra ÉXITO en relación coa obra de arte  (pero sobre isto escribirei outro día), cuestión que Torga tamén aborda no seu prólogo.

Porque o escritor portugués nesta carta-limiar, que é unha marabilla,  alude á intemporalidade da obra, á posibilidade de que as xeracións que nos sucedan atopen no seu Bichos o mesmo pracer que atopamos nós. E foi aquí onde pensei noutra variante da comuñón, a que se da entre o público, entre dous lectores, por exemplo. Si, a natureza é distinta a aqueloutra, pero, o movimento é xémeo. Nun concerto de música, nun filme, nun museo dous descoñecidos ante o mesmo cadro-foto-escultura-instalación, nun recital, nunha conversa sobre un autor.

A comuñón só acontece no intransferíbel. Por iso a urxencia inherente para sentir, por un instante, que derrotamos a solitas.