Teño a grande alegría de participar nesta edición de PontePoética. O venres 20 e o sábado 21 a poesía tomará Pontevedra. O Festival, dirixido por Yolanda Castaño en colaboración co Ateneo de Pontevedra, que vai pola súa segunda edición, reúne desta volta aos poetas galegos Estevo Creus, Xosé María Álvarez Cáccamo, Estíbaliz Espinosa e mais eu, ao vasco Edorta Jiménez, o catalán Eduard Escofett, a malagueña María Eloy-García, e tamén contará coa presenza do poeta portugués, Nuno Judice e a poeta eslovena Veronika Dintinjana.
En sesións de tarde e noite no Teatro Principal: O venres ás 18:30 e ás 20.00. E o sábado ás 17:00 e ás 18:30.
Escribirono elas primeiro. A cita será o martes 8 ás 21:00 no Modus Vivendi (Praza Feixoo, Compostela). Alí, con Xosé María Álvarez Cáccamo e Nuria Sanz. Convidados por Branca Novoneyra e Olalla Cociña. É un luxo, un pracer que agardo impaciente.
Levo moitos versos para ler, de máis. Pero sempre o fascinio coa inocencia: a que está e a que se perde, a que se perverte e a que se restaura.
LOS TRABAJOS Y LAS NOCHES
para reconocer en la sed mi emblema
para significar el único sueño
para no sustentarme nunca de nuevo en el amor
he sido toda ofrenda
un puro errar
de loba en el bosque
en la noche de los cuerpos
para decir la palabra inocente
A. Pizarnik
A presentación deste poemario será o venres 14 ás 20:00 na Asociación Alexandre Bóveda (Olmos, 16-18, 1º), A Coruña.
Estarán co autor Eva Veiga e os músicos Benxamin Otero e Carlos Quintá. Tamén eu.
Para falar do libro, das postais vellas, da beleza.
Para escoitar a Celso, que é quen de desvelar a intención primeira do verbo, de repetir varias veces, ata desarmarte, tres palabras:
Para Amando
Esperanza
Van aló quince días, pero négome a deixar de facer uns apuntamentos daquela tarde magnífica no Centre de Cultura de Dones Francesca Bonnemaison. Foi Marta Font, investigadora da UAB e organizadora do evento quen me convidou. Pero tamén estaba Helena González, anfitriona e cicerone inigualábel.
A suxerencia non podía ser máis atractiva. Partir do verso de Pizarnik: He dejado mi cuerpo junto a la luz. A proposta: unha conversa coas poetas Rosa Font e Silvia Bel. Pero había máis, dende o Centre Dona i Literatura convidávasenos a levar unha autopoética na que o corpo.
Estas propostas brindan, ás veces, esa oportunidade de mirarnos case dende a esquizofrenia. De avaliar a propia poética. É unha reflexión que sempre conduce a portas insospeitadas.
Do exercicio íntimo á lectura pública. E sempre, sempre, a voz sorprendida na intimidade que nos desvela. Porque na preparación do encontro, mentres escribía aqueles cinco folios de autopoética, estaba aquí, no meu estudio, a soas coa miña voz. E non tiñan demasiada importancia as frases miradas polo fondo, con microscopio. Pero alí, naquel cuarto lavanda, no calor da tarde, ante un público case completamente feminino, atentísimo, o pudor. Ou outra cousa semellante pudor. Quizáis a palabra obscenidade adquira aquí un sentido completo. Pero a que tanta sorpresa? Iso é a escrita, non?
Marta Font preparou unha presentación impecábel, escudriñando cada unha das nosas poéticas, revelando algúns dos fíos que nos unen ás tres convidadas. É precisa e profunda na palabra coma só os grandes críticos. E eu fico arroibada e agradecida ante as súas descubertas.
Foi unha tarde de complicidades versadas, de paralelismos literarios, de procuras.
Un luxo.
Este ano non pasarei o día das letras aquí. O Centre Dona i Literatura convídame a participar nunha mesa redonda sobre poesía (xunto ás poetas catalanas Silvia Bel e Rosa Font) arredor dun verso de Pizarnik: Deixei o meu corpo a carón da luz/ He deixat el meu cos vora la llum/ He dejado mi cuerpo junto a la luz. O acto incardínase dentro do Barcelona Poesia 2011.
Un luxo.
Esta fin de semana pasada tiña lugar no Kiosco Alfonso, na Coruña, o V Encontro de novos escritores. Antes congreso, agora encontro. E si, non contaba esta actividade con apoio institucional algún, exceptuando á Deputación da Coruña e a Concellería de Cultura da Coruña, que brindaron espazo e apoio económico.
A reflexión organizouse en tres mesas de traballo que xiraron arredor da poesía e o poético (Álvaro Negro, Celso Fernández Sanmartín, Oliver Laxe, con Antía Otero presentándoos ), dos premios literarios (Olalla Cociña, Lucía Novas, Ledicia Costas, con Francisco Castro de moderador), e da lingua (Olalla Tuñas, María Lado e Xosé Daniel Costas con Marta Dacosta conducindo o debate).
As mesas foron de moi distintas intensidades, pero todas desembocaron en debates productivos. Probabelmente a primeira, centrada no poético dende outras artes (fotografía, cine, oralidade) con discursos complementarios entre si, fixo da conversa posterior unha fonte de reflexións tremendamente estimulante: a procura do poético, os ollos que miran, a esencia da poesía, o sublime (Burke, Burke, Burke), o concepto de fuga, o retrato, o telegrama. Aínda é cedo para materializar conclusión algunha, asi que aquí o deixo por agora.
O motivo do post é CELEBRAR este tipo de encontros, se no Galeusca facía referencia á necesidade de que escritores de xeracións distintas tivesen un foro no que atoparse, este é outro foro, imprescindíbel para min, no que novos e novísimos escritores podemos coñecernos, entrar en contacto. Sempre as descubertas.
O remate da xornada púxoo un recital no que participamos: Susana Sánchez Aríns, Arsenio Iglesias, David Rodríguez, Gonzalo Hermo e mais eu. Os faros, a palabra.
Despois de ler unha definición canónica de feminismo a primeira pregunta que me devolve da palabra á realidade é: hai alguén que poda non selo? E sen embargo, e sen embargo.
O convite feito pola AELG e a Universidade de Vigo para participar no V Ciclo de mesas redondas: Escritores/as na universidade deume a oportunidade fascinante de achegarme, case de forma perversa, esquizofrénica, se prefiren, á miña obra. A distancia. O desdobramento. O tema era a relación entre o feminismo e as nosas poéticas, Estíbaliz Espinosa era a outra escritora convidada, presentábanos Anxo Angueira (Pensa nao, Pensa nao, Pensa nao).
Presentei un grafo con catro conceptos: Xenealoxía, Terra, Victoria, Encrucillada e catro referentes: G. Sand, H. Cixous, R. de Castro, S. de Beauvoir.
Oito fíos entretecidos na miña poética. E para chegar a eles a revisión dalgunhas escritoras admiradas, de teóricas fundamentais, de referentes imprecindíbeis no feminismo en Galiza: XohanaTorres, M. Xosé Queizán, Pilar García Negro, Eva Veiga, Chus Pato, Ana Romaní, Marilar Aleixandre, María Reimóndez…
Fago unha escolma dos meus textos e ispo a engranaxe poética diante das universitarias e universitarios que nos van escoitar. Pero a premura, a precipitación.
Rosalía. O referente poético primeiro, as estrofas dos cantares fosilizados na memoria. A admiración pola sofisticación da orixe. E si, eu herdeira, filla, aí, recoñecendo a débeda, o discurso feminista que ela inventou para nós, e por riba do mundo a potencia poética de de Castro, o traballo extraordinario coa palabra, para descubrir que a vangarda/escrita entre os sucos.
Diapositivas a clareo. O eu poético infantil, testemuña de sete instantes do mesmo movimento. O modelo primeiro, a nai e o sacrificio, a herdanza, a reubicación imprescindíbel da muller no mundo. O ideal feminino que desboto, sen beleza de tísica, en favor da muller que coñezo, verdade. A TERRA, transversal, fundamento do que son, tamén na escrita. E chego a Beauvoir e ás demáis, e chego á teoría por elas, polas que me preceden, as que me compoñen, as que nunca escoitaron eses nomes.
O pouso do fume. A perfección que doe no río d’abaixo, o biscoito de G. Sand (“É máis difícil facer un biscoito que escreber unha novela”) e a miña proposta de que todo sexan competencias, a imposibilidade de renunciar a un legado que se me transmitiu como integrante da tribo, da xenealoxía de esfolladoras. Renuncia = traizón. Daquela as mans fortes/que tantas bolas de ovo fixeron, daquela restaurar o lugar que lle corresponde ao matriarcado anónimo, daquela o zurcido emblema.
Hai no recoñecimento explícito do conflicto un desexo de victoria, a necesidade de que esta sexa íntima primeiro, a definición da muller por si propia, H. Cixous, a muller que define á muller, unha Ophelia que se arreda do masculino para poder ser.
E neste mesmo recoñecimento as encrucilladas das que fala María Reimóndez, as eternas. E a través delas chegar ás propias: crear daquela un espazo exclusivo onde poder ser? Tentar acceder aos espazos de poder, dominados tradicionalmente por homes?
(E todo o que non: a entrevista a Ana Romaní, o feminismo dos oitenta, Yves Sant Laurent, a crúa realidade que recollen os artigos de Reimóndez, a conversa con Estíbaliz, o impacto brutal da lectura de El segundo sexo, tódolos nomes de Simone, o primeiro traballo da carreira, Alfonsina, Belli, Peri Rossi, Silvina e Victoria, Biagioni, Pizarnik na entrevista de SUR sobre a situación da muller, o cuarto, o maldito cuarto, solitude en hauteur, a revista Andaina e o artigo sobre as amas de cría, o poemario, Ortega y Gasset, a anécdota que contaba a bisavoa sobre Emilia Pardo Bazán, Berger, o conxunto de ensaios feministas nos que o obvio, o libriño O traballo extradoméstico da muller galega 1900-1936, as militancias, A palabra silenciada, algúns estudos de xénero, ese poema de Eva Veiga, o cabelo ao garçon …)
Ao final confeso que o que intento apreixar na miña escrita é, coma no cadro de Hunt, o espertar da conciencia, os instantes primeiros da muller que se recoñece a si mesma e que deixa un legado valiosísimo á testemuña que ha de escribilo, para que unha das dúas non se ortigue.
É un fermoso álbum que recolle case corenta fotos presentadas ao II Concurso sobre lactación materna organizado pola editorial Galaxia e Fedelgama. Ademáis o libro inclúe textos de dez poetas: Alfredo Ferreiro, Begoña Caamaño, Eduardo Estévez, Francisco Castro, Ledicia Costas, Marta Dacosta, Román Raña, X. M. Álvarez Cáccamo, Yolanda Castaño e eu mesma.
Como xa se anunciou no blog de Galaxia presentaráse este domingo en Santiago, no CSC As Fontiñas, ás 17:30. Alí estaremos para recitar case todos os escritores que participamos neste extraordinario proxecto.
Foi o de onte un día intenso que rematou á tardiña cun recital no que Alba Cid, Yolanda Castaño, Lucía Aldao, María Lado e eu compartimos poéticas e verso. Anoitecía nunha das fachadas magníficas de Canido, con menina de Moncho Borrajo incluida. Pasamos a tarde percorrendo as rúas, atopando magníficos pintores e veciños que, pincel ou spray en man, tomaban as fachadas das casas. As nenas, meninas por un día, de beizos vermellos e fru-fru de saias.
Foi fantástico compartir espazo coas outras poetas: ir da man de Alba, morder a mazá de Yolanda, percutir con María e Lucía ata o estalido, ler as casas do pouso.
Non podo máis que voltar agradecer a Eduardo Hermida o convite, a organización (máis de 150 artistas) e a oportunidade de participar nunha xornada onde a arte asalta o cotiá. Fechei os ollos para abrilos e saber que non estaba en Berlin, London ou København, alí, fronte aquel escaparate desamparado da Tafona, vivín o espírito CANIDO.
