Si. Antonte foi o día. Apenas acredito que xa pasara. Tan desexado. E ainda que as expectativas eran inmensas, o certo é que a realidade superou as ficcións do pálpito.
O primeiro encontro foi coas mestras de 1º de EXB (Educación Xeral Básica), Marisa e Linucha. Apértanme e son nena con disfraz de bailarina. A emoción íntima, indescriptíbel, de saberme na casa entre xente querida.
Levei o tear, ese rectángulo de madeira que se ve na foto é un tear (as puntas tortas, oxidadas), fíxomo meu pai cando eu tiña seis anos. Ao mostralo no salón de actos un par de suspiros escoitáronse en toda a sala. Momento tear. As mestras que me fixeron tecedora non daban creto.
Nunca me sentei ante un público tan esixente. O mellor da xornada foron as preguntas dos rapaces e rapazas. Algunhas insospeitadas. Divertidas. Comprometidas. Foi xenial compartir o pouso, a lignina, a desnatadora, as cuadrículas, con vós.
Non podo máis que expresar o meu agradecemento á alcaldesa de Bergondo, Dna. Alejandra Pérez, ao director do CIP Cruz do Sar, José Antonio Iglesias e a todo o equipo de docentes que organizaron a actividade.
Contar co editor e amigo Miguel Anxo Fernán-Vello foi un verdadeiro pracer. As palabras, o alento.
Alí, tan perto da que foi a miña aula, o armario empotrado, a xelatina lila, Borja y Pancete (eu tamén navegando no seu barco). Daquela tódolos recreos por vir sen sospeitar o de antonte. Agradecida. FELIZ.
O domingo en El ideal gallego Armando Requeixo asinou esta crítica d’ O pouso do fume.
Feliz e abraiada coma se fora a primeira.
Onte voltei á escola, ao Colexio Cruz do Sar, en Bergondo, onde cursei hai moitos anos 1º de EXB.
Madeira amoreada no terreo de enfronte, eterna. Tablóns e serrín.
Mentres agardaba na entrada vin o comedor, agora máis pequeno. Eu sentaba alí, perto de meu irmán. Lembro o polo, as patacas asadas, o pan. As cociñeiras mirando por nós. E aquela porta na cociña; o meu cerebro sabía perfectamente que por ela podía sair ao patio sen dar tanta volta. Fascinante a precisión dalgúns recordos.
Faltaba o carro dos xelados. Ás veces, pola tarde, meu irmán e máis eu mercabamos un dedo pica-pica.
Pasaron case 25 anos. Como explico que a nena segue prendida da xelatina lila (compartida onte con outro ex-alumno), do tear, da sensación de sentirse na casa? Todos aprendéndome.
Fun á miña aula, estaba chea de nenos, outro mobiliario, outra disposición, pero alí segue o mesmo armario empotrado onde gardei o meu disfraz de bailarina no entroido de 1986. Poñerlle palabras á sacudida, contar o que foi camiñar polo corredor, chegar á porta, agora medrada, outra.
Felicidade inmensa de ir presentar á escola, para os rapaces, o meu pouso o día 10 de novembro. Alí onde o vimbio sempre será oficio para a pequena e onde, coma un milagre, a herba segue a medrar salvaxe.
Velaiquí está a crítica do poemario que apareceu a pasada semana na revista de libros Protexta. Feliz novamente!
Velaiquí está a crítica que fixo Ramón Nicolás do poemario en La Voz de Galicia.
Feliz, novamente, e agradecida.
Velaiquí está a crítica que fixo Yolanda Castaño do poemario na revista O ollo público.
E eu, feliz.
Velaiquí está a crítica que fixo Marga Romero do poemario, publicada o pasado xoves no suplemento cultural do xornal Faro De Vigo.
Obrigada a Alfredo Ferreiro por este video, por todo o traballo de grabación e post-producción.
Foi estrano velo, lembrar algúns instantes, escoitar de novo a Miguel Anxo, Teresa Seara e Eva Veiga, a min mesma. No filme quedou rexistrado para sempre o saúdo ás miñas sobriñas, as galletas, a emoción contida, o cadro de Manuel Suárez, tanta xente querida na retina.
Publicouse onte a entrevista que me fixo Lupe Gómez para o Galicia Hoxe. Agradézolle moito as súas preguntas e todos os mails e sms que intercambiamos durante estes días. Foi un verdadeiro pracer, espero que sexa o primeiro de moitos encontros. Cando recibín a súa proposta foi unha sorpresa: a tecnoloxía ten estas cousas, nunca ninguén me pedira unha entrevista por sms. E de súpeto pensei: Lupe Gómez poeta, Pornografía, Fisteus era un mundo, a correspondencia con John Berger (envexada ata a médula). Lupe deume a posibilidade de pensar en moitas cousas, algunhas estranas, outras que desexaba dicir, outras que quedaron ditas pero non sairon. Cantas preguntas sobre o fume, e os poemas, e o libro; e foi tan bonito que alguén coma ela lera o poemario e quixera saber tantas cousas e contalas. Obrigada.
Recollendo as galletas. O xoves 30 a iso das doce da mañá pasei por Praliné, alí agardaban 156 galletas coas letras do título, 13 ducias de O POUSO DO FUME empaquetadas con cintas vermellas:
Cando chegamos a Moret Art ainda non había ninguén pero alí estaba o cadro de Manuel Suárez, xunto á nosa mesa. Manolo grazas por esta magnífica obra preñada de fume. Detrás dúas das obras de Xurxo Gómez-Chao que expón en Moret Art ata o 29 deste mes. Un título de galletas na nosa mesa:
Outra vista da sala, xa con Teresa Seara e outros amigos que ían chegando:
Aquí estou adicando un dos primeiros libros, antes de que comezase o acto:
Outra vista da sala, co acto a piques de comezar, e tanta xente querida agardando:
Nuria Blanco, directora do espazo, deunos unha cálida benvida. Grazas Nuria, de verdade que foi un pracer presentar o libro en Moret Art; sei que coidastes cada detalle. Como dixen daquela, desexo que sexa o primeiro de moitos encontros!
Durante a intervención de Miguel Anxo Fernán Vello, director de Edicións Espiral Maior, que despositou no meu traballo toda a súa confianza:
Acababa de rematar Teresa Seara, cunha intervención marabillosa, chea de amizade e cumpridos inmerecidos. Teresa, sempre aí, convidándome a recoller aquelas follas voandeiras en libro. Estou moi agradecida:
Durante a intervención de Eva Veiga, que foi demoledora, emocionante, cómplice, que non poderei agradecer nunca. Querida poeta, sabes que non deixarei de buscar pelas de manteiga para compartir contigo.
Aí xa rematara de falar eu, e convidaba a todos a probar as galletas. Estaba tremendamente emocionada!
Adicándolle o libro á miña profesora do instituto Flora Méndez, que non sabe ben a ilusión que me fixo compartir con ela esa tarde:
As madriñas do libro, Teresa Seara e Eva Veiga, agardándome, custodiando o tempo ao meu arredor. Que felicidade contar con vós sempre.
Xa non quedaba ninguén, pasadas as dez da noite. Pero por alí pasou tanta xente querida, xente que me viu medrar, que coñece ben o sustrato destas páxinas, amigos queridos, sempre xunto a min, familia incondicional, escritores e pintores admirados, mestras definitivas. Síntome moi agradecida de que me acompañásedes ese día, foi unha tarde incríbel, cuns discursos na mesa inesquecíbeis, grazas por arrouparme deste xeito tan xeneroso.
Aquí vos deixo unha escolla de poemas que lín ese día.
cartografía de palabras
repetir cada signo dentro da cuadrícula
papel en branco
pozo infindo
as palabras esvaran
por iso sempre cuadrículas
para salvalas
pequenas casas onde vivir para sempre
***
recibir anacos de louza apenas
pezas descunchadas inmóbiles
e naquela vitrina atemporal
descubrir selos e estampas de mortos
cubertería de alpaca verde
sabor inconfundíbel na sopa
daguerrotipos con cirurxía a lapis
e imaxinar intertítulos cos ollos abertos
perseguir polillas asasinándoas a palmadas
na loita pola madeira
aínda que en segredo
o seu labor me fascinara
e chegar ás escaleiras últimas que
levaban aos segredos
aos frascos vellos con recendo a menciña
baixar amodo
non caer
sortear o recendo do leite tépedo
e mirar por entre as contras
todo o que non pasaba
***
amor
que sostés os meus pulsos coma se foran
cuncas diminutas de cerámica chinesa
non sabes que as cereixas
deixaron de medrar
ata que volvas
***
anicada
ando a pensar palabras
pelas de manteiga
mentres o fume
se extingue
na mañá
cómo dicer
que marchaches
e eu
sen saber usar
a desnatadora
***
todo preñado de fume
brazos tisnados
ela miraba levedar o pan
sabendo que o horreo podrecería
trala morte
que non habería maínzo que gardar
o aramio do tendal roto
as vacas esganadas por calquera mazá
a roseira trasatlántica segada coma herba mala
ninguén máis fregaría a cociña de ferro
a couza dona da casa perforando vigas
cadeiras
colchas
maldita mirada sabedora
porque eu quería que non souberas
quería que o forno non rebentara
para esquencerme da túa morte
